Depremzede kadınların deprem sonrası yaşama uyum deneyimleri ve psikososyal destek ihtiyaçları

Bu araştırma, 2023 yılında yaşanan Kahramanmaraş merkezli büyük deprem felaketinin ardından Mersin iline göç etmiş olan kadın depremzedelerin deprem sonrası yaşama uyum süreçlerini ve psikososyal destek ihtiyaçlarını derinlemesine anlamayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma desenine dayanan çalışmada, amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen ve halen Mersin'de ikamet eden 20 kadın depremzede ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 35,5 olup, %80'i evlidir ve bu evli katılımcıların yaklaşık %60'ının çocuğu bulunmaktadır. Görüşülen kadınların yarısı aktif olarak bir işte çalışmakta, diğer yarısı ise çalışmamaktadır. Veriler, içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiş ve elde edilen verilerden anlamlı temalar ve alt temalar oluşturulmuştur. Araştırma, kadınların yaşadıkları travmatik deneyimleri, başa çıkma stratejilerini ve karşılaştıkları psikososyal engelleri bütüncül bir yaklaşımla ortaya koymayı hedeflemiştir. Çalışmada elde edilen bulgular, kadınların deprem sonrası süreçte yoğun bir psikolojik yük altında olduklarını ve bu yükün yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal, yapısal ve kültürel faktörlerle şekillendiğini göstermektedir. Katılımcıların önemli bir kısmı, yaşadıkları travmanın etkisiyle süregelen endişeler, uyku bozuklukları, tetikte olma hali ve yeniden deprem olacağına dair korkular yaşadıklarını ifade etmiştir. Psikolojik başa çıkma stratejileri arasında işe yönelme, çocuklara odaklanma, hobilere sığınma ve bastırma eğilimi öne çıkarken; toplumsal cinsiyet rolleriyle ilgili olarak çoklu rol çatışmaları, duygularını bastırma ve kadınlık rolüne ilişkin algılar dikkat çekmiştir. Ayrıca sosyal izolasyon, paylaşım isteksizliği ve yalnız kalma arzusu gibi tepkiler kadınların toplumsal ilişkilerden geri çekildiklerine işaret etmektedir. Kadınlar, destek sistemlerine dair ciddi bir eksiklik hissettiklerini ve hem kamusal hem de sosyal düzeyde yetersiz kaldıklarını vurgulamışlardır. Bununla birlikte bazı katılımcıların dayanıklılık göstergeleri sergilediği ve travmatik deneyimleri güçlenme fırsatına dönüştürebildikleri de gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgular, afet sonrası kadınlara yönelik psikososyal destek politikalarının geliştirilmesi gerekliliğini açıkça ortaya koymaktadır. Anahtar kelimeler: Deprem, Kadın, Psikososyal Destek, Travma, Baş Etme Stratejileri.