Depresyon ve anksiyete tanısı almış hastalarda antidepresan kullanım durumlarının diyet inflamatuvar indeksi üzerine etkisi

Bu çalışma; depresyon ve anksiyete tanısı almış ve antidepresan ilaç tedavisi alan hastaların diyet inflamatuvar indekslerini hesaplamak ve antidepresan ilaç kullanım süreleri ile karşılaştırmak, antidepresan ilaç kullanımı olan hastaların psikiyatrik belirtilerinin remisyon durumlarına göre besin tercihlerini ve yeme davranışlarını gözlemlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışmaya Mart-Mayıs 2025 tarihleri arasında Ankara il merkezinde bulunan Başkent Üniversitesi Psikiyatri Polikliniğine başvuran depresyon ve/veya anksiyete bozukluğu tanısı almış ve antidepresan ilaç tedavisi alan toplam 61 kişi (41 kadın, 20 erkek) dahil edilmiştir. Bireylerin sosyodemografik özellikleri, sağlık durumları, beslenme alışkanlıkları anket formuna kaydedilmiştir. Veriler, yüz yüze anket yöntemiyle toplanmış; bireylerin antropometrik ölçümleri, günlük enerji, makro ve mikro besin ögeleri alım düzeylerini belirlemek ve Diyet İnflamatuvar İndeksini (Dİİ) hesaplamak amacıyla üç günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Bireylerin yeme davranışlarını değerlendirmek için Üç Faktörlü Yeme Ölçeği (TFEQ-Tr21), depresyon düzeylerini belirlemek için Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve anksiyete düzeylerini belirlemek için Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) verilmiştir. Bireyler, antidepresan ilaç tedavi süresine göre 0–1 ay, 1≤ ve  6 ay arası ve  6 ay ve üzeri olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Antidepresan ilaç kullanım süresi ile yaş, cinsiyet ve medeni durum arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Bireylerin antidepresan ilaç kullanım süresi ile BKİ düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Antidepresan ilaç kullanım süresi ile iştah arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Bireylerin Bilişsel Yeme, Duygusal Yeme ve Kontrolsüz Yeme puanları ile antidepresan ilaç kullanım süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Bireylerin cinsiyetlerine göre enerji, makro ve mikro besin ögeleri alımları değerlendirilmiş olup erkek bireylerde enerji alımlarının daha yüksek olduğu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Erkek bireylerin karbonhidrat (p<0.005), protein (p<0.005), yağ (p<0.005), doymuş yağ asidi (p<0.005), tekli doymamış yağ asidi (p<0.005), çoklu doymamış yağ asidi (p<0.005), omega-6 yağ asidi (p<0.005) alımlarının kadın bireylere göre daha yüksek olduğu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Bireylerin omega-3 yağ asidi, kolesterol, trans yağ asidi alımları ile cinsiyetler arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0.05). Bireylerin cinsiyetleri ile mikro besin ögesi alımları incelendiğinde; E vitamini (p<0.005), B3 vitamini (p<0.05), folat (p<0.05), demir (p<0.005), magnezyum (p<0.005), çinko (p<0.005), fosfor (p<0.005), sodyum (p<0.005), potasyum (p<0.05), iyot (p<0.05) alımlarının erkek bireylerde daha yüksek olduğu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). A vitamini, D vitamini, B1, B2, B6, B12, C vitamini, selenyum, kalsiyum, K vitamini alımları ile cinsiyetler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Bireylerin antidepresan ilaç kullanım süreleri ile enerji, makro ve mikro besin ögeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir sonuç saptanmamıştır (p>0.05). Bireylerin Dİİ puanları ile antidepresan ilaç kullanım süreleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Beck Depresyon Ölçeği ve Beck Anksiyete Ölçekleri ile antidepresan ilaç kullanım süresi ve Dİİ puanları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). BDÖ ve BAÖ arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Bireylerin TFEQ-Tr21 alt boyutlarının, Bilişsel Yeme, Duygusal Yeme ve Kontrolsüz Yeme puanları ile Dİİ arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Sonuç olarak bu çalışma, antidepresan ilaç tedavi süresinin, bireylerin yeme davranışları, ruhsal sağlık durumları ve diyet inflamatuvar indeksi üzerinde anlamlı yönelimler oluşturabileceğini ortaya koymuştur. Bulgular, depresyon ve anksiyete bozukluğu yönetiminde multidisipliner yaklaşımın, özellikle diyetin anti-inflamatuvar özelliklerinin dikkate alınmasının önemli olduğunu vurgulamaktadır.