Depresyon modeli oluşturulan sıçanlarda alamandinin kognitif fonksiyonlara ve nöroinflamasyona etkisi

Depresyon dikkat, bellek, psikomotor fonksiyonlar ve yönetici işlevleri içeren bilişsel işlevlerde bozukluklara neden olabilen bir hastalıktır. Yapılan çalışmalar majör depresyonun patofizyolojisinde renin-anjiyotensin sistemin (RAS) de rolü olduğunu düşündürmektedir. Alamandin, RAS'ın koruyucu ekseni ile ilişkilendirilmiş en yeni komponenttir. Çalışmamızın amacı, depresyon ve buna bağlı meydana gelen kognitif fonksiyon bozukluğunun patofizyolojisinde, potansiyel bir tedavi aracı olarak, kognitif fonksiyonlara, nöroinflamasyona ve oksidatif stres üzerine RAS ailesinin yeni bir üyesi olan alamandinin etkilerini incelemektir. Çalışmada 3 aylık, ağırlıkları 300-350 g arasında değişen 35 adet erkek Sprague dawley cinsi sıçan kullanıldı. Depresyon modeli kronik öngörülemeyen hafif stres yöntemi ile oluşturuldu. Deney hayvanları kontrol (K), depresyon (D), alamandin (50 µg/kg,ip) tedavisi uygulanan grup (D+ALA), A779 (300 µg/kg,ip) uygulanan grup (D+A779) ve alamandin ile A779'un birlikte uygulandığı grup (D+ALA+A779) olmak üzere 5 gruba ayrıldı. Çalışmamızda depresyon gelişimi davranış testleri ile doğrulandıktan sonra Morris su labirenti testi ile hayvanların öğrenme-bellek performansları ölçüldü. Deney sonunda hayvanların prefrontal korteks, hipokampus ve kan örnekleri biyokimyasal çalışmalar ve gen ekspresyon analizleri için izole edildi. Araştırmamızda anksiyete düzeyinin belirlenmesi için yapılan sükroz tercih testi, açık alan testi, yükseltilmiş artı labirent testi, kuyruktan asma ve zorunlu yüzme testlerinde D grubu ile A779 uygulanan grupta belirgin bir şekilde anksiyete gelişimi olduğu, alamandinin ise anksiyolitik etki gösterdiği tespit edildi. Morris su labirent testinde D ve D+A779 gruplarının platform bölgesinde geçirdiği süre anlamlı olarak (p<0.001) azalmışken, alamandin uygulanan gruplarda ise kontrol grubuna benzer sonuçlar elde edildi. Davranış testleriyle paralel olarak alamandin; depresyonla azalan hipokampal beyin kaynaklı nörotrofik faktör (BDNF), N-metil-D-aspartat (NMDA) reseptörü, cAMP cevap elemanı bağlayıcı protein (CREB) gibi öğrenme belirteçlerinde anlamlı bir artışa sebep oldu. Bunlara ek olarak hem doku hem de serumda depresyon gelişimiyle paralel olarak artan inflamatuar belirteçler olan tümör nekroz faktörü alfa (TNF-α), interlökin 1β ve 6 ile oksidatif stres belirteçleri de alamandin tedavisi ile önemli ölçüde azaldı. Bu bulgulara dayanarak alamandinin depresyon üzerinde anksiyolitik etkiye sahip olduğu ve depresyona bağlı bozulan uzamsal hafızayı düzelttiği saptanmıştır. Bu etkileri muhtemelen nöroinflamasyonu ve oksidatif stresi azaltarak gerçekleştirdiğini söyleyebiliriz.