Depresyon tanısı almış hastaların gastrointestinal semptomlarının, akdeniz diyetine uyumlarının ve besin seçimlerinin belirlenmesi

Bu araştırma, depresyon tanısı almış bireylerde antidepresan kullanımının Akdeniz diyetine uyum düzeyi, gastrointestinal sistem semptomları, beden imajı, besin tercihleri ve fiziksel aktivite düzeyleri üzerindeki etkisini incelemek amaçlı yürütülmüştür. Tanımlayıcı ve karşılaştırmalı tipteki bu çalışmaya, 19–65 yaş aralığında depresyon tanısı almış olan ve psikiyatrik ilaç tedavisi alan (n=55), depresyon tanısı almış olan ve psikiyatrik ilaç tedavisi almayan (n=55), toplam 110 gönüllü (70 kadın, 40 erkek) bireyin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler, yüz yüze anket yöntemiyle toplanmış; katılımcıların antropometrik ölçümleri alınarak Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Formu (IPAQ), Akdeniz Diyeti Uyum Ölçeği (MEDAS), Beden İmajı Ölçeği, Gastrointestinal Semptom Derecelendirme Ölçeği (GSDÖ) ve Tek Maddeli Besin Seçimi Testi (BST) uygulanmıştır. Bulgular, antidepresan kullanımının yaş, kardeş sayısı, düzenli ilaç kullanımı, kilo değişimi, ara öğün sayısı ve sağlığa verilen önem düzeyi gibi değişkenlerle anlamlı düzeyde ilişkili olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Akdeniz diyetine uyum açısından gruplar arasında istatistiksel fark bulunmamıştır (p>0.05). Besin ögeleri açısından antidepresan kullanan kadınların E vitamini alımı anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p=0.019); diğer mikro besin ögelerinde ise gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p>0.05). Erkek bireylerde antidepresan kullananların enerji alımı, kullanmayanlara kıyasla anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0.05). Gastrointestinal semptomlar açısından değerlendirildiğinde, konstipasyon şikâyeti erkeklerde antidepresan kullanan grupta anlamlı düzeyde fazlayken (p<0.05), kadınlarda ise antidepresan kullanmayan bireylerde daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Beden imajı açısından, antidepresan kullanan bireylerin olumsuz beden algısı ve toplam beden imajı puanları her iki cinsiyette de anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Besin tercihlerinde ise antidepresan kullanmayan bireylerde 'sağlıklı', 'doğal içerikli' ve 'fiyat açısından uygun' olan besinleri tercih etme eğilimi daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Akdeniz diyeti uyumunun besinlerin sağlıklı', 'doğal', 'kilo kontrolüne yardımcı' ve 'çevre dostu' olması ile pozitif ilişkili olduğunu; fiziksel aktivite düzeyi arttıkça antropometrik ölçümlerin olumlu yönde değiştiğini göstermiştir. Toplam MET skoru, BKİ, bel, kalça çevresi ve bel/kalça oranı ile negatif yönde ve anlamlı ilişkili bulunmuştur (p<0.05). Beden imajı, Akdeniz diyeti uyumunu negatif yönde etkileyen tek anlamlı değişken olarak bulunmuştur (β=-0.209, p=0.044). Gastrointestinal semptomların Akdeniz diyeti uyumu üzerindeki etkisi sınırda bulunmuş (p=0.057). Sonuç olarak, bu çalışma depresyon tanılı bireylerde antidepresan kullanımının yalnızca ruhsal durum üzerinde değil, aynı zamanda beslenme alışkanlıkları, gastrointestinal sağlık, beden algısı ve fiziksel aktivite gibi yaşam tarzı bileşenleri üzerinde de anlamlı etkiler yarattığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle, depresyonun yönetiminde multidisipliner bir yaklaşım benimsenmesi gerektiği, psikiyatrik müdahalelerin beslenme ve yaşam tarzı destekleri ile bütünleştirilmesinin önem taşıdığı sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler: Depresyon, antidepresan ajanlar, akdeniz diyeti, gastrointestinal sistem, yeme davranışı.