Dergâh-i Abdal Musa: A heterodox dervish tekke between the state and the people

Bu tez çalışması Osmanlı Devleti ile heterodoks derviş tekkeleri arasındaki ilişkide gözlenen radikal değişimi açıklamaya yönelik bir hipotez oluşturmayı amaçlamaktadır. Osmanlı uç beyliğinin kuruluş aşaması olan ondördüncü yüzyıldan itibaren bu ilişkinin temeli karşılıklı çıkara dayanıyordu. Fakat yeni aktörlerin ve tehditlerin devreye girmesi ile beraber ilişkilerin doğası dikkat çekecek şekilde değişti.Bu çalışma özellikle Safavî Devleti'nin ortaya çıkışını takiben gözlenen Osmanlılar ve heterodoks Kalenderî dervişler arasındaki ilişkilerdeki dönüşüm dönemini yani geç onbeşinci erken onaltıncı yüzyıla yoğunlaşmaktadır. Safavî da'vet'inin başarısı üzerine Osmanlıların heterodoks Türkmenlere ulaşabilmek için aracı bir ajana duydukları ihtiyaç ve bunu derviş tekkelerinde bulması fikri çalışmanın temel çıkış noktasıdır. Hacı Bektaş Tekke'sinde yapılan düzenlemeler ve bunların diğer Kalenderî tekkeleri üzerine yansıması bu konuyu derinlemesine analiz edebilmek için oldukça önemlidir.Bu dönüşümler Elmalı, Antalya bulunan Abdal Musa Tekkesi üzerinden incelenecektir. Kalenderî bir derviş olarak ortaya çıkan Abdal Musa'nın bir Bektaşi Şeyhine dönüşümü ve tekkesinin doğrudan merkezî Hacı Bektaş tekkesine bağlanması heterodoks Türkmen kabilelerine onların bağlı olduğu heterodoks dervişlere yönelik bu Devlet politikasının belirgin bir örneğidir.