Deriner ve Yusufeli Kemer Barajlarında yapı-sıvı-zemin etkileşimi dikkate alınarak yapısal davranışların belirlenmesi ve uzun süreli yapı sağlığı izleme

Kemer barajlar, eğrilikli yapıları sayesinde narin kesitlere sahiptirler. Bu barajların büyük hacimli, maliyetli olması ve yapımının uzun yıllar sürmesi yapının önemini arttırmaktadır. Bu tür yapıların inşası sırasında meydana gelebilecek hata ve/veya oluşabilecek kazalar sonrasında büyük can ve mal kayıpları ortaya çıkabilmektedir. Kemer barajların hacimleri, kütleleri ve narinlikleri göz önüne alındığında, değişen su basıncı, sıcaklık, rüzgar ve deprem gibi dinamik kuvvetlerden önemli ölçüde etkilenebilmektedirler. Bu etkilerin ne düzeyde olduğu ve barajı ne ölçüde etkilediği bilgisayar yardımıyla oluşturulan sonlu eleman modelde yapılacak analizler ile belirlenebilmektedir. Sonlu eleman analizlerin belirli kabullere dayandırılması nedeniyle elde edilen sonuçların deneysel yöntemler ile elde edilen sonuçlarla karşılaştırılması ve/veya doğrulanması gerekmektedir. Birçok mühendislik yapısında tercih edilen en uygun yöntemlerden bir tanesi Deneysel Modal Analiz yöntemidir. Tez kapsamında, Türkiye'nin en yüksek iki barajı olan Deriner ve Yusufeli Barajlarında yapısal davranışın deneysel olarak belirlenmesi amacıyla yapılara yerleştirilen hassas ivmeölçerler ile uzun süreli Yapı Sağlığı İzleme çalışmaları yürütülmüştür. Her iki barajın projelerine uygun hazırlanan sonlu eleman modellerinin modal analizleri deneysel dinamik karakteristikler referans alınarak gerçekleştirilmiş ve doğrulanmıştır. Üç farklı rezervuar modelleme yaklaşımlarının etkinliğinin ve barajların statik/dinamik performanslarının belirlenmesi amacıyla Deriner Barajında maksimum su seviyesi için, Yusufeli Barajı'nda ise rezervuarın boş olması ve su tutma süreci boyunca seçilen sekiz farklı su seviyesi durumu için analizler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, Deriner ve Yusufeli Barajlarına kurulan sensörler ile uzun süreli Yapı Sağlığı İzleme çalışmaları yürütülerek elde edilen sonuçların Yapay Sinir Ağları ile eğitilmesi ile tahmini frekans haritaları oluşturulup tez kapsamında detaylı olarak incelenmiştir.