Sulu süt sığırı atıklarında veteriner antibiyotiklerinin belirlenmesi

Gerek insanlar gerekse hayvanlarda giderek artan antibiyotik kullanımı, bu antibiyotiklerin topraklarda, sedimentlerde, yüzeysel ve yeraltı sularında birikmesine neden olmaktadır. Özellikle antibiyotiklerin hayvanlarda insanlara nazaran çok daha fazla kullanımı giderek artan bir endişe oluşturmaktadır. Büyükbaş hayvanlarda antibiyotikler hastalıkların önlenmesi, tedavi edilmesi ve büyümeyi arttırma amacıyla yaygın olarak kullanılmaktadır. Antibiyotikler ve metabolitleri, hayvan bünyesinden dışarı atıldıktan sonra hayvan atıklarında kalmaktadır. Hayvan atıkları tarımsal alanlara uygulanınca, atıklarda kalan antibiyotik kalıntıları yüzeysel ve yeraltı sularına ulaşmaktadır. Hayvan atıklarındaki antibiyotik kalıntıları antibiyotiğe dirençli mikroorganizmaların gelişimine neden olması yanında, hayvan atıklarını arıtan havasız çürütme ve kompostlaştırma prosesleri gibi arıtma ünitelerindeki mikroorganizmalara etki ederek sözkonusu prosesleri olumsuz şekilde etkileyebilmektedir. Süt sığırlarında antibiyotik kullanımı, diğer büyükbaş hayvanlara nazaran çok daha azdır. Bununla birlikte süt sığırlarında iyoneferlerin kullanımına izin verilmektedir. Süt sığırlarında kullanıldığında, iyoneferler yüksek konsantrasyonda hayvan atığına geçer ve gübre olarak arazi uygulaması ile doğaya atılır. Bu uygulamalar, önemli miktarda iyonerferlerin doğaya verilmesine neden olmaktadır. Bu nedenle, farklı çevresel matrislerde veteriner antibiyotik konsantrasyonlarının belirlenmesi önem taşımaktadır. Bununla birlikte, veteriner antibiyotiklerini çevresel matrislerde belirlemek için uygun ve güvenilir analitik yöntemler yeterli değildir. Bu nedenle, bu çalışmanın amacı, sulu süt sığırı atığı gibi kompleks bir çevresel matriste veteriner antibiyotiklerinin belirlenmesidir. Çalışmada en yaygın olan dört iyonofer (monensin, salinomisin, amprolyum ve linkomisin) seçilmiştir. Öncelikle, monensin, salinomisin, amprolyum ve linkomisin standartları kullanılarak yüksek performanslı sıvı kromatografi üçlü quadrupole kütle spektrometresi (HPLC-MS/MS) metodu geliştirilmiştir. Daha sonra, sulu süt sığırı numunelerine farklı konsantrasyonlarda iyonoferler eklenerek yüksek geri kazanım oranını elde etmek için ekstraksiyon prosedürleri ortaya konmuştur. Yapılan analizler örneklerin alındığı çiftlikteki süt sığırlarında monensin, salinomisin, amprolyum ve linkomisinin kullanılmadığını göstermiştir. Ekstraksiyon geri kazanım sonuçları, seçilen dört veteriner antibiyotiğinden en yüksek geri kazanımların monensin'de elde edildiğini göstermiş olup 10, 5 ve 1 mg/L'lik konsantrasyonlarda sırasıyla % 117.6 ± 3.2, % 123 ± 1.1 ve % 124.6 ± 1.0 geri kazanım oranları bulunmuştur. Buna karşılık, linkomisin ortalama geri kazanımları en düşük düzeyde olup, 10, 5 ve 1 mg/L'lik konsantrasyonlar için sırasıyla % 68.3 ± 0.3,% 89 ± 1.5 ve % 98.7 ± 0.9 elde edilmiştir. 10, 5 ve 1 mg/L'lik konsantrasyonlarda Salinomisin ekstraksiyon geri kazanımları sırsaıyla % 81.9 ± 0.8, % 105 ± 1.8 ve % 111.8 ± 0.1, Amprolyum geri kazanım oranları ise sırasıyla % 114.6 ± 2.6, % 155 ± 2.5 ve % 104 ± 6.2 olarak bulunmuştur. Ekstraksiyon geri kazanım sonuçları, amprolyum dışındaki seçilmiş veteriner antibiyotiklerin ortalama geri kazanımlarının, veteriner antibiyotiklerin konsantrasyonunun azalmasıyla arttığını göstermiştir. Çalışmada elde edilen sonuçlar, geliştirilen HPLC-MS/MS yöntemi ve ekstraksiyon metodunun sulu süt sığırı atıklarında veteriner antibiyotiklerin miktarının belirlenmesinde başarılı bir şekilde uygulanabileceğini ortaya koymuştur.