Türkiye'de doğal gaz boru hatları üzerindeki doğal tehlikelerden kaynaklanan risklerin değerlendirilmesi için CBS tabanlı bir yaklaşım geliştirilmesi

Doğal gaz boru hatlarının güvenli işletilmesi, modern toplumların enerji gereksinimlerinin karşılanması için hayati öneme sahiptir. Ancak, boru hatlarının bütünlüğü jeolojik tehlikeler nedeniyle ciddi riskler altında olabilmektedir. Bu tez çalışmasında, özellikle Türkiye'nin Güney ve Güneydoğu Bölgesi'nde büyük yıkımlara yol açan 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri (Mw 7.7 ve Mw 7.6) esnasında doğal gaz boru hatları üzerinde etkili olan heyelanlar, en yüksek yer ivmesi, sıvılaşma ve yüzey kırığı gibi jeolojik tehlikelerin etkileri değerlendirilmiştir. Değerlendirmeler, sistematik olarak yapılan saha çalışmaları ve depremlerden kısa süre sonra çekilen hava fotoğrafların görsel analizleri yoluyla gerçekleştirilmiştir. Ek olarak, gelişmiş denetimli makine öğrenimi yöntemleri kullanılarak heyelan duyarlılık haritaları üretilmiş ve ayrıca sıvılaşma duyarlılık haritaları ile kaza konumları karşılaştırılarak deprem kaynaklı toplam 21 kaza ve arızanın konumu değerlendirilmiştir. Aynı şekilde en büyük yer ivmesi (peak ground acceleration – PGA) ve yüzey kırıkları haritaları ile de karşılaştırmalar yapılmıştır. Elde edilen bulgular, yüksek mekansal ve zamansal çözünürlüğe sahip heyelan ve sıvılaşma duyarlılık haritalarının, doğal gaz boru hatlarının korunmasına yönelik gerekli önlemlerin alınmasında ve dayanıklılık düzeylerinin artırılmasında önemli altlık bilgiler sağladığını göstermektedir. Boru hatlarının kırılganlığını ve karşılaşabileceği potansiyel jeolojik tehlikeleri anlamak, paydaşların kritik enerji hatlarını ve bunlara bağlı olan toplulukları koruyacak hedefe yönelik tedbirleri uygulamalarına olanak tanıyabilecektir. Ayrıca, tezin bulguları, küresel çapta doğal gaz boru hattı altyapılarının dayanıklılığının artırılmasına katkı sağlayabilecektir.