Mekan dizini teorisinin geçmişten geleceğe İran-Yazd şehrinde irdelenmesi

Mevcut çalışma, modern görünüme sahip şehirlerin yarattığı sorunları çözmek adına geleneksel şehirciliğin sunabileceği kolaylıkları göstermek niyeti ile oluşturulmuştur. Şehir tasarımı ve mimarilerinden bir tanesi; geleneksel değerleri içerisinde barındıran yeni geleneksel imardır. Yeni şehirleşme, köykentler, taşıma odaklı imari yapıların tasarımı ve geleneksel imarın öğeleridirler. Bahsedilen eğilimler modern-yeni şehirleşmenin ve çarpık kentleşmenin getirdiği problemlerin çözümünde faydalı yöntemler sunmaktadır. Ortadoğu şehirleriyle paralellik gösteren İran'ın yeni şehirlerindeki yaşamı daha güzel ve sürdürülebilir kılmanın yollarından biri olarak İran geleneksel şehir dokusunun kullanımı üzerinde çalışılmıştır. Geleneksel şehircilik çalışmaları ve yeni kentsel sorunlar arasındaki bağlantı, İran şehir planlamaları ile ilgili kaynaklarda genellikle yeteri kadar değer görmez. Bu çalışma aynı zamanda şehir mimarisi ve toplu taşıma arasındaki bağ üzerine de odaklanmaktadır. Bu çalışmada genel olarak şu sorulara cevap bulunmaya çalışılmıştır: İran modern şehirlerinde görülen problemlerin çözümünde geleneksel şehir yapısında bulunan hangi özellikler kullanılabilir? Modern zamanın getirdiği bu problemlerin çözümünde geleneksel şehir özellikleri nasıl uygulanabilir? İlk sorunun cevabı geleneksel şehirler ve İran şehirlerinin özü hakkında kaynak taraması yapılarak elde edilebilir, buna ek olarak İran'ın Yazd şehri hakkında yapılan çalışmalar da dikkate değerdir. Şehirde olan çalışmalar ve değişiklikler, kaynak taraması, doğrudan gözlem ve mekan dizini çalışmaları ile değerlendirilmiştir. Geleneksel yapıya uygun mekanlar ve yeni imara uygun oluşturulan mekanlar arasındaki karşılaştırma da bu bölüm için önemlidir. Bu, tarihi şehirlerde sürdürülebilirlik ve erişilebilirlik arasındaki dengeyi görmemize yardımcı olmaktadır. Yoğunluk, entegrasyon, dağılım ve bağlantısallık bu çalışmada mekan dizini ile birlikte kullanılmıştır. İkinci soruya cevap olabilmesi adına çalışmadaki kentsel problemler ve İran geleneksel şehirciliğilinin karakteristik özellikleri ile ilgili bazı öneriler sunulmuştur. Kentsel problemler; çevre kirliliği, çarpık kentleşme, aşırı toprak tüketimi, toplu taşıma sorunu, mekan ve alan hissiyatı ve sosyal ilişkilerdir. Analiz sonuçları geleneksel İran şehir imarının, İran'ın merkezi, doğu ve güneyinde bulunan orta büyüklükteki diğer şehirlerde de kullanılabileceğini göstermektedir. İran şehirlerinde yaşamı daha kaliteli bir hale dönüştürebilmek için çalışmada anlatılan yöntemlere daha fazla odaklanmak gerekmektedir. Anahtar Kelime: şehir tasarımı, geleneksel imardır, modern-yeni şehirleşmenin, çarpık kentleşmenin, sürdürülebilir kılmanın, geleneksel şehircilik, görülen problemlerin, yazd, mekan dizini, geleneksel yapıya, erişilebilirlik