Devlet, bilim ve üniversite ilişkisine eleştirel bir değerlendirme: Türkiye'de kamu-üniversite-sanayi iş birliği

Bu çalışma Türkiye Kamu-Üniversite-Sanayi İşbirliği (KÜSİ) Stratejisi ve Eylem Planı (2015-2018) üzerine eleştirel bir değerlendirme yapmaktadır. Çalışmada üniversitelerin ortaya çıkışları ve üniversite-sanayi ilişkilerinin gelişimi tarihsel süreç içerisinde incelenmiştir. Sanayi Devrimi ile birlikte burjuvazi üniversitelerin bilimsel çalışmalarını, eğitimlerini ve fiziksel olanaklarını üretimin sürdürülmesinde ve geliştirilmesinde kullanmıştır. Dünya savaşları sonrasında üniversiteler ülkelerin ekonomik kalkınmalarında önemli bir araç durumuna gelmişlerdir. Devlet, burjuvazi ve üniversiteler arasındaki bu ilişkilerde zaman içerisinde çeşitli problemler ortaya çıkmıştır. Devlet, burjuvazi ve üniversite tarafından hazırlanan ve uygulanan çözüm önerileri sonucunda üniversiteler birer şirkete benzemiştir. Bu duruma karşı Sanayi Devrimi'nden günümüze kadar çeşitli eleştiriler getirilmiştir. Eleştirilere rağmen 1980 ve sonrasında yaşanan iktisadi ve siyasi değişimlerin artan etkisi ile birlikte üniversitelerin ticarileştirilmesi dünya geneline yayılmıştır. Türkiye de dünya genelinde yaşanan bu değişimlerden etkilenmiştir. Çalışmanın konusunu oluşturan plan bu etkinin ürünüdür. Çalışmada üniversite ve sanayi ilişkilerini düzenleyen yasalar, planlar, raporlar, bilimsel çalışmalar vb. yazılı kaynaklar incelenmiştir. Planın ve diğer kaynakların incelenmesinde akademik kapitalizm, girişimci üniversite gibi kavramlar ile üniversite, sanayi ve devlet arasındaki ilişkileri dolaylı veya doğrudan ele alan akademik çalışmalardan yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda planda üniversitelerin mevcut sorunlarının derinleşmesine ve üniversitelerin daha fazla ticarileşmelerine yol açan hedefler tespit edilmiştir. KÜSİ planındaki hedeflere ulaşılmasında devletin üniversitelerin işleyişine daha fazla müdahil olması üniversitelerdeki özgürlük ve özerklik konularında sorunlara yol açmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kamu-Üniversite-Sanayi İş Birliği, Üniversite-Sanayi İş Birliği, Akademik Kapitalizm, İdeolojik Aygıt