Devlet konservatuvarlarında 20. yüzyıl klasik batı müziği eğitimi: İstanbul örneği

Tonaliteden uzaklaşmanın, çok akımlılığın ve deneysel müzik çalışmalarının ön planda olduğu bir dönem olarak karşımıza çıkan 20. yüzyıl müziği, Türkiye'de ağırlıklı olarak Klasik Batı Müziği konservatuvar eğitimi içerisinde yer almaktadır. Konservatuvarlarda verilen 20. yüzyıl müzik eğitimi ile ilgili literatürde sınırlı sayıda çalışmaya rastlanılması ve 20. yüzyıl müziğin algılanışı ve temsili ile ilgili doğrudan yapılmış çalışmalara rastlanılmaması, bu araştırmanın temel çıkış noktasını oluşturmuştur. Dolayısıyla, bu araştırmada, 20. yüzyıl müziğin Klasik Batı Müziği konservatuvar eğitimindeki niteliğini döküman analizi, öğretim elemanı ve öğrenci görüşleri yoluyla ortaya çıkarmak ve konservatuvarlardaki öğretim elemanı ve öğrencilerin 20. yüzyıl müziğine ilişkin algı ve temsil boyutlarındaki görüşlerini belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaçla, çalışma kapsamına alınan İÜDK ve MSGSÜDK lisans programları, 20. yüzyıl müzik eğitimine yer verme durumları açısından 2015-2016 ve 2020-2021 öğretim yıllarında iki kez döküman analizi yöntemi ile incelenmiştir. Çalışmada, öğretim elemanları ve öğrencilerin konservatuvarlarda verilen 20. yüzyıl müzik eğitimine ilişkin görüş ve önerilerini belirlemek için geliştirilen anketler araştırmaya gönüllü katılan 174 öğrenci ve 74 öğretim elemanı olmak üzere toplam 221 katılımcıya uygulanmıştır. Anket formlarının uygulanmasından elde edilen nicel verilerin analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma gibi betimsel istatistikler ve Ki-kare analizleri geçekleştirilmiştir. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Son olarak, öğretim elemanı ve öğrencilere 20. yüzyıl müziğine ilişkin algı ve temsil durumlarını belirlemek için yöneltilen yarı yapılandırılmış görüşme sorularından elde edilen nitel verilerin içerik analizleri gerçekleştirilmiştir. İlk döküman analizi sonucunda, MSGSÜDK lisans programlarında 20. yüzyıl müziğine daha kapsamlı yer verildiği belirlenmiştir. Ancak ikinci döküman analizi sonuçları aradaki farkın kapandığını ve İÜDK ve MSGSÜDK lisans programlarında 20. yüzyıl müziğine daha fazla yer verildiğini göstermiştir. Araştırmanın ilk aşamasında uygulanan anket sonuçlarına göre, öğretim elemanları konservatuvarlarda verilen 20. yüzyıl müzik eğitiminin "Orta", öğrenciler ise "Düşük" düzeyde olduğu yönünde görüş belirtmişlerdir. Öğretim elemanlarının konservatuvarlarında verilen 20. yüzyıl müzik akımlarının eğitimine ilişkin görüşleri arasındaki arasında büyük oranda anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Öte yandan üniversite, mezun olunan lise ve öğrenim düzeyi değişkenlerine göre öğrenci görüşleri arasında anlamlı farklılıklar bulunmuş ve bu farklılıkların üniversite olarak MSGSÜDK, mezun olunan lise türü olarak KL ve öğrenim düzeyi olarak ise Lisans 4. sınıf öğrencileri lehine olduğu belirlenmiştir. Anket formlarından elde edilen nitel verilerin analizi ise her iki konservatuvarda Barok, Klasik ve Romantik dönemlere daha fazla yer verildiği, ancak 20. yüzyıl müzik eğitimi içerisinde yer alan bazı akımlara ise ya hiç yer verilmediği ya da sınırlı düzeyde yer verildiğini göstermiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme sorularının nitel analizleri öğretim elemanları ve öğrencilerin 20. yüzyıl müziğini; tonaliteden kopmanın olduğu, birçok akımın bir arada bulunduğu ve birbirinden etkilendiği bir dönem, besteleme ve icra teknikleri açısından da daha özgürlükçü, soyut, deneyselliğe ve gelişmeye açık bir dönem olarak değerlendirme konularında ortak algılara sahip olduklarını göstermiştir. Ayrıca, öğretim elemanları ve öğrencilerin 20. yüzyıl müziğine günlük yaşantılarında veya profesyonel müzik yaşamlarında yer vermeleri konusunda; en çok dinleyici ve icracı olarak en az ise besteci olarak yer verdikleri belirlenmiştir. Araştırmada ortaya çıkan bulgular ışığında, araştırmacı ve uygulayıcılara yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur.