Dezavantajlı öğrencilerin başarılarının arttırılması için okul yöneticileri ve öğretmenlerin liderlik davranışlarının belirlenmesi

Bu çalışma ile dezavantajlı öğrencilerin başarılarının arttırılması için öğretmen ve okul yöneticilerinin liderlik davranışlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada nicel ve nitel verilerin toplanması ile analiz ve yorumlaması yapılan karma yöntem araştırma modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın evreni 2022-2023 eğitim öğretim yılında Şanlıurfa ili Viranşehir ilçesinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan öğretmenler ve okul yöneticileri oluşturmaktadır. Nicel araştırma örneklemini bu evrenden alınan 614 öğretmen oluşturmaktadır. Nitel araştırmanın çalışma grubu 18 okul yöneticisinden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, araştırmacı ve danışman tarafından geliştirilen ''Dezavantajlı Öğrencilerin Başarılarının Arttırılması Tutum Ölçeği'' ile Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak elde edilmiştir. Nicel verilerinin analizinde t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Levene testi ve Post-hoc analizinde ise LSD çoklu karşılaştırma testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre dezavantajlı öğrencilerin başarılarının arttırılması tutum ölçeğinden elde edilen verilere göre okuldaki öğrenci sayısı, okul türü ve okuldaki dezavantajlı öğrenci sayısı değişkenleri ile anlamlı farklılaşma gözlemlenmiştir. Okuldaki öğrenci sayısı 501 ve altında olan okullarda, 1001 ve üzeri öğrencisi bulunan okullara göre okul yöneticilerinin başarıya katkısının daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Okul türü ve okuldaki dezavantajlı öğrenci sayısı değişkenlerinin dezavantajlı öğrencilerin sorunları, öğretmenin başarıya katkısı ve okul yöneticilerinin başarıya katkısı olmak üzere tüm alt boyutlarda farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Nitel verilerin analizi sonucunda yoksulluk ve mevsimlik tarım işçiliğinin yoğun olması başarının önündeki engeller olarak dikkat çekmektedir. Ailelerin daha az bilinçli ve ilgisiz olması, öğretmen ve okul yöneticilerinin çabalarının yeterli olmamasına neden olmaktadır. Bölge şartlarından dolayı okulların kalabalık nüfuslu olması ve fiziki yetersizlikler görülmesi de başarının önündeki engeller arasındadır. Nicel ve nitel araştırmaya ilişkin elde edilen veriler sonucunda aileleri bilinçlendirme projeleri, sivil toplum kuruluşları ve üniversiteler ile iş birliğine gidilmesi ve okul yöneticilerine hizmet öncesinde liderlik eğitimleri verilmesi önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Dezavantajlılık; Yoksulluk; Yoksunluk; Suriyeli göçmeler; Mevsimlik tarım işçiliği.