Dezavantajlılık ve yabancı öğrenciler: Türkiye'de yükseköğrenim gören Azerbaycanlı öğrenciler üzerine bir saha çalışması

Son yıllarda dünya genelinde uluslararası öğrenci hareketliliği hız kazanmakta ve buna bağlı olarak Türkiye'de de yabancı uyruklu öğrenci sayısı giderek artmaktadır. Fakat literatürde yabancı öğrencileri dezavantajlı grup olarak inceleyen çalışmanın az sayıda olduğu görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de yükseköğrenim gören Azerbaycanlı öğrencilerin dilsel, akademik, sosyo-kültürel, yaşamsal, psiko-sosyal sorunları ile bu sorunları ortaya çıkaran etkenleri incelemektir. Araştırmada, uluslararası öğrencilerin sorunlarını tespit etmek amacıyla hazırlanan soru formu yardımıyla 2021- 2022 öğretim yılında Türkiye'nin 31 farklı ilinde ikamet eden 390 Azerbaycanlı öğrenciden veri toplanmıştır. Araştırma, tarama modelinde yürütülmüş nicel bir çalışmadır. Elde edilen veriler varyans analizi (ANOVA), tukey ve games-howell çoklu karşılaştırma testleri, çapraz tablolar ve bağımsız gruplar t testi kullanılarak yorumlanmıştır. Araştırma bulgularına göre, katılım sağlayan öğrencilerin büyük bir bölümü İstanbul Üniversitesi ve Akdeniz Üniversitesinde öğrenim görmektedir. Azerbaycanlı öğrencilerin Türkiye'de en çok karşılaştıkları sorunlara yönelik bulgulara bakıldığında, bu öğrencilerin dilsel açıdan benzer kelimeleri hatalı kullanma ve bununla ilişkili olarak yanlış anlaşılma sorunu, akademik açıdan üniversite tercihlerine ilişkin yanlış yönlendirilme, üniversiteler ve öğrenim görülen bölümler hakkında bilgi yetersizliği sorunu, kültürel farklılık açısından beslenme sorunu, ekonomik açıdan kira sorunu, psikolojik açıdan ise kaygı sorunu yaşadıkları ön planda gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, her ne kadar aynı etnik kökenden farklılaşan iki toplum olsa da Türkiye'deki Azerbaycanlılar 'yabancılar' olarak tanımlanabilir ve her 'yabancılık' aslında dezavantajlılığı ortaya çıkaran bir olgu olarak kabul edilebilir. Bu çalışmayla Türkiye'de yükseköğrenim gören Azerbaycanlı öğrencilerin problemlerinin ve bu sorunlara sebep olan etkenlerin belirlenmesiyle yabancı öğrencilerin karşılaşabilecekleri sorunlara yönelik literatür zenginleştirilmesi sağlanmış, Azerbaycan ve Türkiye'de konuyla ilgili yetkili kurumların konuya ilişkin daha net verilere ulaşması için bir kaynak oluşturulmuştur. Anahtar Kelimeler: Azerbaycanlı öğrenciler, yabancı öğrenci sorunları, uluslararası eğitim, dezavantajlı gruplar