Diallel melezleme uygulanan japon bıldırcını (coturnix coturnix japonica) hatlarında canlı ağırlıklara ait genel ve özel kombinasyon kabiliyetleri

Bu tez çalışmasında, tüy rengine göre ayrılan dört farklı Japon bıldırcının (Coturnix coturnix japonica) büyüme özellikleri incelenmiş olup, arasında uygulanan diallel melezleme sonucu oluşan kombinasyonların büyüme özellikleri, genetik parametreleri ve kombinasyon Kabiliyetlerini incelemesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Ziraat Fakültesi Eğitim Araştırma ve Uygulama Çiftliği bünyesindeki Kanatlı Yetiştirme Biriminde bulunan damızlık Japon Bıldırcını (Coturnix coturnix japonica) hatları kullanılarak tez çalışması yürütülmüştür. Çalışmada, ebeveyn bıldırcınlar Griffing diallel melezleme yöntemi kullanılarak melezlenmiştir. Griffing yöntemiyle yapılan diallel melezleme analizi sonucunda, farklı tüy renklerine sahip hatlar arasında genel ve özel kombinasyon kabiliyetleri değerlendirilmiştir. Çalışmada, ebeveyn ve melezlerin haftalık canlı ağırlıkları incelenmiş ve büyüme performansı Gompertz büyüme eğrisi modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Ayrıca, genetik parametrelerin tahminiyle eklemeli ve eklemeli olmayan gen etkileri değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda, özel kombinasyon kabiliyeti (ÖKK) ve genel kombinasyon kabiliyeti (GKK) analiz ederek farklı hatların üstünlükleri belirlenmiş ve heterosis (melez gücü) etkisi incelenmiştir. Çalışmada elde elden sonuçlara göre tüm haftalar için en yüksek canlı ağırlık ortalamaları beyaz tüy rengi (BEY) ebeveyn popülasyonundan elde edilmiştir (4 ve 5 haftalık yaştaki ortalamalar sırasıyla 246.40 ve 295.68 g). Ayrıca uygulanan diallel melezleme sonuçlarına göre en iyi melezleme kombinasyonları BEY hattı ile yapılan melezlemelerin olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar, bıldırcın yetiştiriciliğinde et verimi açısından BEY hattının ve BEY ile yapılan melezlemelerin tercih edilmesini desteklemektedir. Araştırmanın tüm yaş gruplarında BEY genotipi en yüksek pozitif GKK değerine sahip olup, canlı ağırlık açısından en üstün performansı sergilemiştir. Diğer genotipler (SAR, SIY ve YAB) genellikle negatif GKK değerleri göstermiştir. ÖKK ise en yüksek değerleri genellikle BEY x SIY, BEY x SAR ve BEY x BEY kombinasyonlarından elde edilmiştir. Eklemeli genetik varyansı; tüm haftalar için yüksek bulunmuş ve eklemeli gen etkilerinin canlı ağırlık üzerinde baskın olduğu görülmüştür. Maternal etkiler; bazı yaş gruplarında istatistiksel olarak önemli bulunmuş, ancak genel olarak katkılarının sınırlı olduğu belirlenmiştir. Çalışmada tahmin edilen dar anlamlı kalıtım derecesi (h²) değerleri 0.55 ile 0.74 arasında değişirken, geniş anlamlı kalıtım derecesi (H²) değerleri 0.67 ile 0.81 arasında bulunmuştur. Bu çalışma genetik ıslah programlarında kullanılabilecek bilgi sağlamakta ve Japon bıldırcınlarının ticari potansiyelini artırmaya yönelik öneriler sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Japon bıldırcını, Griffing diallel melezleme, Genel ve özel Kombinasyon Kabiliyeti, Genetik Parametreler, Gompertz modeli, Heterosis.