Diazinonun cyprinus carpio dokularında oksidatif stres ve nörotoksisite potansiyeli

öz YÜKSEK LİSANS TEZİ DİAZİNONUN Cyprinus carpio DOKULARINDA OKSİDATİF STRES ve NÖROTOKSİSİTE POTANSİYELİ Demet USTA ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI Danışman: Yrd.Doc.Dr. Elif ORUÇ Yıl: 2003, Sayfa: 99 Jüri: Yrd.Doc.Dr. Elif ORUÇ : Prof.Dr. Nevin ÜNER : Doç. Dr. Lülüfer TAMER Diazinon etkisinde 5, 15 ve 30 gün süre ile bırakılan ergin Cyprinus carpio'âa oksidatif stres ve lipid peroksidasyonuna karşı doku spesifik savunmaları karşılaştırılmıştır. Diazinonun nörotoksisite potansiyelini ve iyon iletimine olan etkilerini belirlemek üzere uygulamadan sonra farklı dokularda asetilkolinesteraz ve sodyum potasyum adenozin trifosfataz spesifik aktiviteleri spektrofotometrik yöntemler kullanılarak belirlenmiştir. Diazinonun çevredeki düzeyleri ve C. carpio' 'da letal derişimi esas alınarak 0.0036 ppb, 0.018 ppb ve 0.036 ppb derişimler seçilmiştir. Diazinon uygulaması solungaç ve kas dokularında nörotoksisiteye neden olmuştur ancak sindirim sistemi ve böbrek dokusunda değişim bulunmamıştır. Kas ve böbrek dokularında sodyum potasyum adenozin trifosfataz aktivitesinde önemli bir azalma kaydedilirken solungaç dokusunda dalgalanma görülmüştür. Süperoksit dismutaz aktivitesi diazinon toksisitesine bağlı olarak oksidatif strese karşı sindirim sistemi dışındaki tüm dokularda artmıştır. Glutatyon peroksidaz aktivitesi sindirim sistemi ve böbrek dokusunda değişmezken solungaç ve kas dokularında aktivite artmıştır. Katalaz aktivitesi sindirim sistemi ve kas dokusunda azalırken, solungaç ve böbrek dokularında önemli bir değişim olmamıştır. Malondialdehit miktarı diazinon uygulamasına yanıt olarak azalan ve artan değişimlerin kaydedildiği böbrek dokusu dışındaki tüm dokularda artmıştır. Protein miktarı sadece böbrek dokusunda 5 gün uygulama sonunda derişime bağlı olarak azalmıştır. Bu çalışmanın bulgularına göre diazinonun subletal derişimleri C. carpio'da oksidatif strese ve nörotoksisiteye neden olabilir ve dokuya özgü yanıtları doza bağlı olarak indükleyebilir. Ayrıca süperoksit dismutaz aktivitesinin diazinon toksisitesinde biyoindikatör olarak kullanılabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Diazinon, C. carpio, oksidatif stres, AChE, Na^TC^-ATPaz