Dijital vatandaşlık öğretim programının tasarlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi

İnternet ve teknolojinin başdöndürücü bir şekilde gelişmesi sonucu dijitalleşme ortaya çıkmıştır. Dijitalleşme hem bireysel hem de toplumsal anlamda birçok alanda büyük çaplı dönüşümlerin yaşanmasını sağlamıştır. Günlük hayatımızdaki işlerimizin dijital ortamlar üzerinden yürütülmesi ile birlikte bu dönüşümün en bariz yaşandığı alanlardan biri de vatandaşlık olmuş ve dijital vatandaşlık kavramı ortaya çıkmıştır. Günümüz dijital toplumlarına bilinçli dijital vatandaşlar yetiştirebilmek için dijital vatandaşlık eğitimi hem toplumsal hem de bireysel anlamda bir ihtiyaçtır. Bu kapsamda çalışmada üniversite öğrencilerine yönelik dijital vatandaşlık öğretim programının tasarlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın yöntemi karma yöntem, deseni ise karma yöntem program değerlendirme desenidir. Bu tasarıma göre çalışmanın farklı aşamalarında farklı yöntemler kullanılmıştır. İhtiyaç belirleme aşamasında durum çalışması, ölçek geliştirme aşamasında karma yöntemlerden keşfedici ardışık desen, başarı testi geliştirme aşamasında tarama yöntemi, programın uygulanması ve değerlendirilmesi aşamasında gömülü deneysel karma desen kullanılmıştır. Çalışmanın araştırma grubunu, 2021 – 2022 bahar döneminde üniversite eğitimlerine devam eden pilot uygulama grubunda 34 esas uygulama grubunda 30 birinci sınıf meslek yüksekokulu öğrencisi oluşturmaktadır. Nicel veriler araştırmacı tarafından geliştirilen dijital vatandaş farkındalık ölçeği, dijital vatandaşlık başarı testi ve Cabı (2016) tarafından geliştirilen dijital teknolojilere yönelik tutum ölçeği ile toplanmıştır. Nitel veriler ise ihtiyaç belirleme görüşme formları, araştırmacı, öğrenci ve gözlemci günlükleri ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde; nicel veriler için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, madde güçlük, madde ayırt edicilik analizleri, KR-20 madde güvenirlik analizi ve ilişkili ölçümler t testi analizleri; nitel veriler için ise içerik analizi kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre geliştirilen öğretim programının, üniversite öğrencilerinin dijital vatandaşlık başarılarına, dijital vatandaş farkındalıklarına ve dijital teknolojilere yönelik tutumlarına istatistiksel olarak anlamlı etkisi olmuştur. Sonuç olarak çalışma kapsamında üniversite öğrencilerine yönelik bir dijital vatandaşlık öğretim programı alan yazına kazandırılmıştır.