Dijitalizmin olumsuz yüzü dijital tehdit: Tekno stresin iş performansı üzerindeki etkisinde tükenmişliğin aracı rolü

Dijitalleşme, tarihsel olarak çeşitli faktörlerle şekillenmiş bir olgudur ve dijitalizm çağına evrilmiştir. Bu süreç, hayatı kolaylaştıran araçlar olarak insanlık için büyük avantajlar sunsa da insanları sanal bir yaşam biçimine yönelterek, bireylerin varlıklarından uzaklaşmasına, bilişsel yeteneklerinin zayıflamasına ve iş performanslarının düşmesine yol açabilmektedir. Japonya, Toplum 5.0 kavramıyla, bilgi toplumunun bir sonraki aşamasına bu minvalde şimdiden hazırlanmaktadır. Bu modelle, teknolojiyi insan odaklı bir yaşam tarzını benimseyerek insanlığın yararına kullanmayı amaçlar ve bu modeli "süper akıllı toplum" olarak adlandırır. Toplum 5.0, yapay zekâ ve dijitalleşmenin toplumsal etkilerini tüm yönleriyle değerlendirir ve bireylerin robotlarla ve makinelerle etkileşiminin verimli bir şekilde sağlanmasını, istikrarlı büyüme ve kalkınmayı insan odaklı bir toplum modeli ve yaşam tarzıyla hedefler. Bu araştırmanın amacı, özellikle dijital çağın yönetilemeyen karanlık yüzüne odaklanmaktır. Çalışanların maruz kaldığı teknoloji kaynaklı stresin, tükenmişlik durumu aracılığı ile çalışanın iş performansı üzerindeki etkilerini derinlemesine analiz ederek, bu etkileri absorbe edecek inhibitör mahiyetteki uygulama ve öneriler ile bu süreci anlamak ve etkili bir şekilde yönetmek, insanlığın geleceği için kritik önem taşıyan geleceği şekillendirmeye yönelik proaktif çıkarımlar sunmaktır. Bu amaçla ülke ekonomisinin lokomotif ve öncü şirketlerinin bulunduğu İzmir ilinde konuşlu olan, teknolojik yoğunluk, hızlı değişim ve rekabetin yoğun olduğu farklı sektörlerde yer alan işletmelerle sağlık ve finans kurumlarının farklı departmanlarında görev yapan üst, orta ve alt düzey yöneticiler ile işgörenler üzerinde bir anket çalışması gerçekleştirilmiş elde edilen veriler istatistiksel yöntemlerle analiz edilerek sonuçlar çıkarılmıştır. Tezin bulguları, işletmelerdeki dijitalleşmenin çalışanlar üzerinde bıraktığı psikososyal olumsuz bir etki olarak, tekno-stresin alt boyutları olan göreli önem düzeyine göre tekno-aşırı yük, tekno-karmaşıklık ve tekno-belirsizliğin, çalışan performansını olumsuz yönde etkilediği ve tükenmişliğin bu etkileşimde kısmi aracı rol oynadığını göstermektedir.