Dijitalleşmenin vergi uyumuna etkisi: Sakarya ili saha çalışması

Bu çalışmada Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM)'lerin artan dijitalleşmenin vergi uyumu üzerindeki etkisine ilişkin görüşlerine yönelik tutum ölçeğinin yapı geçerliliğinin test edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada dijital faktörlerin vergi uyum seviyesine etkisini analiz etmek için "Dijital Vergi Uyumu ve Etkili Faktörler (DİVUEF)" isimli bir ölçek geliştirilmiştir. Ölçeği geliştirmek için yapısal eşitlik modeli (YEM) kullanılmıştır. DİVUEF ölçeği SMMM eksenli hazırlanmıştır. Öncelikle konuyla ilgili literatür taraması yapılmış, vergiye uyum dijitalleşme açısından irdelenmiş, yapılan ampirik çalışmaların bulguları değerlendirilerek 33 maddeden oluşan taslak bir anket formu hazırlanmıştır. Sakarya ilinde bağımsız olarak çalışan 248 SMMM'e uygulanmış, elde edilen verilerin geçerlik ve güvenirlik analizleri için açıklayıcı faktör analizi, iç tutarlılık güvenirlik analizi ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Ölçeğin bulgularındaki değerler kabul edilebilir sınırlar içinde ve literatürde kabul edilen ölçütlere göre yeterli bulunmuştur. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri dikkate alınarak "DİVUEF Ölçeği"nin geçerli ve güvenilir olduğuna karar verilmiştir. Analiz sonucunda ölçek dört boyuta (müşteri ilişkileri, teknoloji, e-vergilendirme ve vergi uyumu) indirgenmiş ve soru sayısı 25'e düşürülmüştür. Dijital vergi uyumu üzerine etki eden her ikili ilişki için "p" değerleri 0,01'ten küçük olduğu için maddeler faktörlere doğru yüklenmiştir. Bu nedenle araştırma kapsamında belirlenen hipotezler doğrulanmış, tüm değişkenler arasındaki ilişki pozitif ve anlamlı çıkmıştır. Araştırma kapsamında belirlenen hipotezler ve bu bağlamda gerçekleştirilen analizler doğrultusunda kurulan 5 adet hipotezin hepsi kabul edilmiştir. Çalışmadaki bulguların mali müşavirlerin kendilerine dijital yeterlilikleri açısından vergiye uyum konusundaki geliştirilebilir yönlerini görmeleri konusunda yardımcı olması hedeflenmektedir.