Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ile komorbid yavaş bilişsel tempo tanılı çocuklarda yeme alışkanlıkları, kaygı düzeyleri ve serum kortizol seviyesi ile vücut kitle indeksi arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışma Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ve Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu'na komorbid Yavaş Bilişsel Tempo (YBT) tanılı olguların kliniğini tanımlama, bu iki olgu grubu arasındaki yeme davranışlarının incelenmesi ve farkların gösterilmesi ve bunların DEHB alt görünümleri ve yeme davranışlarının kaygı düzeyleri ile ilişkilendirilmesini amaçlamaktadır. Ayrıca her iki grubun Vücut Kitle İndeksi persentilleri (VKİ-p) ve kan kortizol seviye ölçümleri ile yeme davranışları, kaygı düzeyleri ve DEHB semptomları arasında ilişklerin araştırılmasını amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran, DSM-5'in tanı kriterlerine göre; yalnızca DEHB tanısını alan 45 çocuk ile DEHB+YBT 46 çocuk, dahil olma kriterlerine uygun bulunarak, yaş ve cinsiyet bakımından eşleştirilmiş ve çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışma hakkında bilgilendirme yapılıp yazılı onam alınmıştır. Her iki gruptaki katılımcılara ve ebeveynlerine sosyodemografik veri formu, Barkley Çocuk Dikkat Anketi, Çocuklarda Beslenme Davranışı Anketi (ÇBDA), Çocukluk Çağı Anksiyete Tarama Ölçeği (ÇATÖ), Turgay Çocuk ve Ergenlerde Davranış Bozuklukları için DSM-IV'e Dayalı Değerlendirme ve Tarama Ölçeği (T-DSM-IV-Ö) verilmiştir. Ayrıca çalışmaya katılan çocukların serum Kortizol ve VKİ ölçümleri yapılmıştır. Bulgular: Sosyodemografik verilerle elde edilen bilgiler ışığında; DEHB+YBT grubunun DEHB grubuna oranla anlamlı düzeyde öğün sayısının fazla olduğu bulundu. DEHB+YBT grubunda okulda, evde ve haftalık olarak her bir alanda daha düşük fiziksel aktivite gösteriyor olması, DEHB grubundakilerden anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu. DEHB grubunda ise birden fazla ortamda yüksek fiziksel aktivite gösterme, DEHB+YBT grubundakilerden anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı. Gruplar arası baskın görünümler açısından kıyaslamalara bakıldığında; DEHB grubuna göre DEHB+YBT grubunda dikkatsizlik baskın olma oranları anlamlı düzeyde daha yüksek iken hiperaktive/dürtüsellik baskın olma oranları anlamlı düzeyde daha düşük tespit edildi. DEHB+YBT grubunda ölçülen, ÇATÖ ölçeği toplam puanı ve alt ölçek puanları anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu. DEHB+YBT ve DEHB gruplarında, ÇATÖ alt ölçekleri ve ÇBDA alt ölçek puanları arasında anlamlı pozitif korelasyon tespit edildi. DEHB+YBT grubundaki VKİ-p değeri ile Gıdadan Keyif Alma, Gıdaya Yaklaşma Toplam, Davranım Bozukluğu (DB) Total Puanı puanları arasında pozitif ilişkiler saptandı, DEHB grubunda ise; VKİ-p değeri ile Gıda Heveslisi, Duygusal Aşırı Yeme, Gıdadan Keyif Alma ve İçme Tutkusu puanları arasında pozitif ilişkiler saptandı. DEHB'ye komorbid YBT grubunda serum kortizol düzeyleri ile çalışmada incelenen ÇATÖ, ÇBDA, T-DSM-IV, BÇDA ve bu ölçeklerin alt ölçek puanları arasında anlamlı düzeyde bir ilişki saptanmadı ancak DEHB grubunda sadece serum kortizol düzeyleri ile ayrılık anksiyetesi alt ölçek puanı arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulundu. Sonuçlar: Çalışmamızda DEHB ve DEHB+YBT'li olgularda yeme davranışları ve kaygı düzeylerinin birbiri üzerine pozitif ve negatif yönlerde etkileri olabildiği, bu durumların olgulardaki DEHB baskın görünümlerine göre farklılıklar gösterebileceği ve de VKİ-p ile yeme davranışların arasında ilişkiler bulunmuştur. VKİ ve kan kortizol seviye ölçümleri ile yeme davranışları, kaygı düzeyleri ve DEHB semptomları arasında ilişkilerin daha iyi açıklanması için daha geniş örneklemli çalışmalar gereklidir. Çalışmamız sonuçları ile bu olguların tanı sonrası takip ve koruma amaçlı alınabilecek sosyal ve tıbbi önlemler üzerine çıkarımlar yapılabilmesi açısından katkı sağlayacaktır. ANAHTAR KELİMELER: Anksiyete Bozukluğu, Beslenme Davranışı, DEHB, Kortizol, VKİ, YBT