Din psikolojisi bağlamında alkol ve madde bağımlısı kişilerin aile üyelerinin yaşadıkları zorluklar ve başa çıkma süreçleri

Bu çalışma, alkol ve uyuşturucu madde bağımlısı kişilerin aile üyelerinin yaşadığı zorlukları, başa çıkma ve dini başa çıkma süreçlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel yöntem ve yorumlayıcı fenomenolojik analiz ile yürütülmüştür. Katılımcılar amaçlı ve maksimum çeşitlilik örnekleme yoluyla belirlenmiştir. Bağımlı kişilerin anne, baba, çocuk, kardeş ve eşlerinden oluşan 33 kişiyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA 24 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada aile üyelerinin bağımlılık sürecine ilişkin deneyimleri, çeşitli temalar çerçevesinde analiz edilmiştir. Bu kapsamda, aile kavramına atfedilen anlamlar, bağımlılığın nedenlerine ilişkin aile içi değerlendirmeler, bağımlılığın öğrenilme biçimleri ve bu sürece dair farkındalık eksikleri ele alınmıştır. Ayrıca, inkâr ve kabul sürecinde yaşanan psikolojik değişimler, geleceğe yönelik kaygılar, ailelerin maruz kaldığı toplumsal önyargılar ve sosyal destek deneyimleri de incelenmiştir. Bunun yanı sıra, bağımlılığın aile üzerindeki çok yönlü etkileri, ailelerin bağımlılıkla başa çıkma ve dini başa çıkma yolları, tedavi dışında geliştirdikleri müdahaleler, Allah tasavvurları ile dualara yüklenen anlam ve içerikler analiz edilerek değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulguları, bağımlılığın tüm aile sistemini bir kriz süreci içine çektiğini göstermektedir. Ailelerin bağımlılık sürecine karşı geliştirdiği başa çıkma yöntemleri, büyük ölçüde dini temelli yaklaşımlarla şekillenmiştir. Katılımcıların birçoğu, dua, tevekkül, sabır, ilahi yardım beklentisi, günah/kader ilişkisi, sınanma ve teslimiyet gibi dini temaları sıklıkla kullanmış; bu manevi kaynakların kendileri için bir tür dayanma aracı olduğunu ifade etmişlerdir. Bununla birlikte, bazı aile üyelerinin Tanrı tasavvurunda çatışma, dini ritüellerden uzaklaşma, kader anlayışında bozulma ve adalet algısında çelişki yaşadığı görülmüştür. Sonuç olarak bu çalışma, bağımlılık sürecinde aile üyelerinin yaşadığı psikolojik, sosyal ve dini/manevi deneyimleri ortaya koymaktadır. Çalışma din psikolojisine aile odaklı yeni bir yaklaşım sunmakta ve müdahalelerin yalnızca bağımlı bireyleri değil, aile sistemini de kapsayacak şekilde yapılandırılması gerektiğini vurgulamaktadır.