Din, tarih ve kültürel özellikleriyle Batman ve çevresinde yaşayan Êzîdîler

Mezopotamya'da ortaya çıkan ve bu coğrafyada hayat bulan pek çok din ve inançla bazı noktalarda benzerlik taşıyan Êzîdîlik, XII. yüzyılda kurucusu olduğu kabul edilen Şêx Adî b. Müsafir'den sonra kurumsallaşan, farklı din ve inanç sistemlerinden etkilenmesi sebebiyle senkretik özellikler gösteren ve mensuplarını Kürtlerin oluşturduğu bir etno-din'dir. Êzîdîler, inançlarını değişime karşı korumak için kendilerini çevre etkilerine kapatarak kırsal yerleşim yerlerinde yaşamayı tercih etmişlerdir. Öteden beri, Êzîdî olmayanların Êzîdîlerle ilgili çoğunlukla önyargılı ve gerçeği yansıtmayan yayınlar yapmaları, Êzîdîlerin Avrupa'ya yoğun göçleri ve bunun etkilerinden biri olarak farklı kültürlerle etkileşim içerisinde bulunmaları günümüz Êzîdîlerinin kapalı toplum olma özelliklerini terk etmeye yöneltmiş görünmektedir. Êzîdîlerle ilgili araştırmaların sayısı giderek artmaktadır. Bu tez çalışmasının farkı, lokal bir sahaya yönelmiş ve malzemelerinin önemli bir kısmını buradan elde etmiş olmasıdır. Bu doğrultuda Batman ve çevresindeki Êzîdî varlığı hakkında sözlü tarih çalışması yapılmış, tezin alanı Batman ve Beşiri'deki Êzîdîlerle sınırlı tutulmuş, bununla birlikte Êzîdîlerle ilgi Arşiv belgelerinden bazıları tasnif edilip ilgili olanları kullanılmıştır. Elde edilen kaynaklardan Batman ili çevresinde yaşayan Êzîdîlerin yaşayış biçimleri, inanç ve ibadetleri, Êzîdîlikteki önemli simalar ve sembollere yer verilerek ortaya çıkan bilgiler ışığında Batmandaki Êzîdîlerle ilgili dini tarihi ve kültürel olgular ortaya konulmaya çalışılmıştır.