Dini yapıların dönüştürülmesinde mevcut yapı bileşenlerinin yeni işlevdeki karşılıkları: Kilise ve cami dönüşümleri

Geçmişten günümüze, yaşayan ve yaşanılanlar arasında önemli bir bağ kuran dini yapılar, zaman içerisinde birçok kültür ve medeniyetin izlerini bünyesinde barındırmıştır. Bu yapılar, toplum içindeki siyasi, sosyal ve çeşitli ekonomik gereksinimler doğrultusunda dönüştürülmüş veya tamamen ortadan kaldırılmıştır. Çalışmanın amacı; dini yapıların dönemin koşulları doğrultusunda, dönüştürülme sürecinin ve bu dönüşümler sonucunda dönüştürülen yapılardaki yapı bileşenlerinin, işlev karşılıklarının, fonksiyonel, teknik ve estetik açıdan olumlu veya olumsuz etkilerinin incelenmesi ve yapılacak olan yeni yapı dönüşümleri için örnek teşkil etmesidir. Çalışma kapsamında, detaylı inceleme yapabilmek, bölgesel farklılıkların etkilerini irdeleyebilmek amacıyla, farklı bölgelerden örnek yapılar incelenmiştir. Çalışmada veri toplama yöntemlerinden, gözlem ve içerik analiz yöntemi kullanılmıştır. Mekân içerisinde gözlem ile teknik, fonksiyonel ve estetik analizler incelenmiş, bu analizler için altlık olarak yapılara ilişkin içerik tabloları hazırlanmıştır. İçerik analizinde, yapı bileşenlerinin, dönüştürülen işlevleri bağlamında çeşitli sınıflandırmalar yapılmıştır. Çalışma sonucunda, yapılan dini yapı dönüşümlerinin dönemin siyasi, ekonomik ve sosyal şartlar ile doğru orantılı olarak çeşitlilik gösterdiği ancak bazı yapıların ihtiyaç çerçevesinde dönüştürüldüğü, bazı yapıların ise zorunlu olarak dönüştürüldüğü saptanmıştır. Bu durum yapıların sürdürülebilirliği açısından olumsuz bir etki bırakmıştır.