Dişbudak(fraxinus excelsior-fraxinus americana) ağacının yapraklarındaki toplam fenolik bileşikler ve antioksidan kapasitesinin tayini

Bu çalışmayla, Batı Anadolu ve Akdeniz Bölgelerinde yetişen ve zeytingiller (Oleaceae) familyasından olan Yerli (Fraxinus Excelsior) ve Amerikan Dişbudak (Fraxinus Americana) 'ın yapraklarında toplam fenolik madde miktarı, toplam antioksidan kapasitesi, radikal giderme kapasitesi belirlenerek Ülkemiz için ekonomik potansiyeli ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yerli ve Amerikan Dişbudak ağaçlarının yaprakları kurutulup havanda toz haline getirildikten sonra ekstraksiyon ve infüzyon işlemleri uygulanmıştır. Dişbudak bitkisi yapraklarına ait ekstraktlardaki toplam fenolik madde miktarı (Folin-Ciocalteu), toplam antioksidan kapasitesi CUPRAC (Cu (II) iyonu indirgeyici antioksidan kapasite) ve radikal giderme kapasitesi DPPH (DPPH (2,2-difenil-1-pikrilhidrazil) radikali giderme kapasite) yöntemleri ile spektrofotometrik olarak tayin edilmiştir. Sonuçlara göre toplam fenolik madde miktarı tayini için; Amerikan Dişbudağı'nın %70(h/h)'lık metanol-su ekstraktlarında 110,92±4,75 mg GAE/ g örnek, Yerli Dişbudak %70(h/h)'lık metanol-su ekstraktında ise 70,21±3,64 mg GAE/ g örnek bulunurken infüzyon örneklerinde Amerikan Dişbudağı için 45,06±5,16 mg GAE/ g örnek, Yerli Dişbudak için ise 46,45±4,49 mg GAE/ g örnek bulunmuştur. DPPH yönteminde %70(h/h)'lık metanol-su ekstraktları Amerikan Dişbudak için 2,21±0,01 mg Troloks eşdeğeri/ g örnek, Yerli Dişbudak için 2,19±0,04 mg Troloks eşdeğeri/ g örnek olarak hesaplanmıştır. İnfüzyon örneklerinde ise Amerikan Dişbudak 2,08±0,07 mg Troloks eşdeğeri/ g örnek, Yerli Dişbudak 2,08±0,07 mg Troloks eşdeğeri/ g örnek olarak radikal giderme kapasitesi hesaplanmıştır. CUPRAC yönteminde %70(h/h)'lık metanol-su ekstraktları Amerikan Dişbudak için 238,38±6,74 mg Troloks eşdeğeri/ g örnek, Yerli Dişbudak için 138,45±5,07 mg Troloks eşdeğeri/ g örnek olarak hesaplanmıştır. İnfüzyon örneklerinde ise Amerikan Dişbudak 76,74±3,31 mg Troloks eşdeğeri/ g örnek, Yerli Dişbudak 91,42±2,66 mg Troloks eşdeğeri/ g örnek olarak toplam antioksidan kapasitesi hesaplanmıştır. Zeytingillerin ana bileşeni olan oleuropein miktarı Yerli Dişbudak ağacı yapraklarında %70(h/h)'lık metanol-su ekstraktları için 55192,12 ± 3863,45 µg/g, infüzyon örneklerinde ise 29442,74 ± 2060,99 µg/g olarak bulunurken, Amerikan Dişbudak ağacı yaprakları %70(h/h)'lık metanol-su ekstraktlarında 27085,27 ± 1895,97 µg/g, infüzyona ait örneklerde 17298,65 ± 1210,91 µg/g olarak bulunmuştur. Tirozol miktarı Yerli Dişbudak ağacı yaprakları %70(h/h)'lık metanol-su ekstraktlarında 153,37 ± 12,27 µg/g, infüzyon örneklerinde 405,89 ±27,35 µg/g bulunmuş olup, Amerikan Dişbudak ağacı yapraklarının %70(h/h)'lık metanol-su ekstraktlarında 119,49 ± 16,30 µg/g, infüzyon örneklerinde 362,79 ±25,39 µg/g bulunmuştur. Hidroksitirozol miktarı Yerli Dişbudak ağacı yaprakları %70(h/h)'lık metanol-su ekstraktlarında 118,40 ±15,25 µg/g, infüzyon örneklerinde 392,11 ±26,15 µg/g bulunmuş olup, Amerikan Dişbudak ağacı yapraklarının %70(h/h)'lık metanol-su ekstraktlarında 161,45 ±19,37 µg/g, infüzyon örneklerinde 496,33±27,35 µg/g bulunmuştur. Çalışmada incelenen Yerli Dişbudak ağacı yapraklarına ait %70(h/h)'lık metanol-su ekstraktlarında miktarı yüksek olan diğer fenolik bileşiklerden klorogenik asit 1764,67 ± 24,63 µg/g; hesperidin ve verbaskosid miktarları ise sırasıyla 23691,29 ± 1147,36 µg/g; 2809,06 ± 78,63 µg/g örnek olarak bulunurken, infüzyon örneklerinde hyperoside 329,28 ± 25,04 µg/g; hesperidin ve verbaskosid miktarları sırasıyla 7091,47 ± 305,54 µg/g ; 6850,13 ± 968,07 µg/g örnek olduğu saptanmıştır. Amerikan Dişbudak ağacı yapraklarına ait %70(h/h)'lık metanol-su ekstraktlarında luteolin 7-glukozid 983,58 ± 30,38 µg/g; hesperidin ve verbaskosid miktarları sırasıyla 14369,23 ± 238,02 µg/g; 18585,06 ± 265,43 µg/g olarak bulunurken, infüzyon örneklerinde klororogenik asit 963,49 ± 51,64 µg/g; hesperidin ve verbaskosid miktarları sırasıyla 11086,24 ± 1131,70 µg/g; 846,60 ± 133,88 µg/g olarak tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yerli Dişbudak, Amerikan Dişbudak, Zeytingiller, Toplam fenolik madde miktarı, CUPRAC, DPPH, Oleuropein