İngiliz dili öğretimi sınıflarında öğretmenlerin kullandıkları sözlü yönelticiler üzerine bir söylem analiz çalışması

Öğretmenin sınıfiçi söylemi, eğitim ve öğretim sürecinin önemli bir ögesini oluşturur. Bu söylem, bir yandan öğrencilere bilgi aktarımm işlevini gerçekleştirirken, bir yandan da sınıfiçi düzenin ve disiplinin, etkinliklerin verimli biçimde yürütülmesi gibi birçok amaca hizmet eder. Öğretmenlerin sınıfiçi söylemini oluşturan ana kalıplardan biri de `yönelticiler'dir(instructions).Çünkü `yönelticiler'(instructions),tüm sınıfiçi etkinliklere ve davranışlara nasıl başlanıp, sürdürülüp, tamamlanacağına ilişkin açıklama ve yönlendirmeleri içerirler. Ayrıca, yalın ve açık bir dil kullanımını gerektiren yönelticiler, yabancı dil sınıflarında öğrenme sürecine de katkıda bulunan önemli bir etmen sayılmaktadırlar (Ellis, 1984). Bu bağlamda, bu çalışma temel olarak öğretmen sınıfiçi söyleminin özünü oluşturan `sözlü yönelticileri'(oral instructions) çözümlemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma, Çukurova Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulunda (YADİM), sekiz İngilizce dersinden ses kaydı yöntemiyle elde edilen sınıfiçi söyleminde yer alan `sözlü yönelticileri'n araştırılmasıyla gerçekleştirilmiştir. Öğretmenlerin kullandıkları yönelticileri ayrıntılı olarak tanımlamak ve çözümlemek için, bütün veriler altı başlık altında incelenmiştir. Bunlar, `sözdizimsel biçim', `nitelik'(yönelticileri verirken öğretmenlerin tutumlari), `içerik'(yönelticilerin verilmesinin genel amaçları), `hedef kitle'(yonelticilerin kime söylendiği), yönelticilerle gerçekleşen sınıfiçi sözeylemleri ve daha geniş bir sosyal çerçeve içinde yönelticilerle gerçekleşen sözeylemleri kapsamaktadır. Bu çalışmada, öğretmenlerin sözlü yönelticilerinin `sözdizim', `nitelik' `içerik' ve `hedef kitle' özelliklerinin belirlenmesinde Atwater ve Morris'in (1988) çalışması temel alınmştır. Daha sonra, bu sözlü yönelticilerin hangi tip sınıfiçi sözeylemlerini ilettiği aşamasında, Sinclair ve Coulthard'ın (1975) belirleme ilkeleri kullanılmıştır. Üçüncü aşamada ise, sözlü yönelticiler'in hangi sözeylemleri taşıdığı Searle'ün (1975) sözeylem sınıflandırmasistemine göre çözümlenmiştir.Anahtar Sözcükler: Yöneltici, Söz Dizimi, Nitelik, İçerik, Hedef Kitle, Sınıfiçi sözeylemleri, Sözeylemler