Disk yayların deprem izolatörü olarak kullanımınınnümerik analiz yöntemleriyle incelenmesi

Çalışmada, farklı serilerde (A, B, C ve özel üretim) yer alan disk yayların mekanik performansı detaylı şekilde incelenmiş; her bir yay geometrisi için hem lineer hem de nonlineer sonlu elemanlar analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, DIN EN 16983 standardı ve üretici firma katalog verileri ile karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Karşılaştırmalar üç temel parametre üzerinden yapılmıştır: %75 oransal deformasyonda elde edilen kuvvet değeri (F0,75), Von Mises gerilme dağılımları ve normal gerilme değerleri. Analizler sonucunda, lineer analizlerin küçük deformasyonlu ve elastik sınırlarda çalışan yaylar için yeterli öngörü sunduğu; ancak yüksek deformasyon altında çalışan yaylar için nonlineer analizlerin kaçınılmaz olduğu belirlenmiştir. Nonlineer analizlerde elde edilen F0,75 kuvvet değerleri, plastikleşmenin etkisiyle katalog ve standart değerlerin altında kalmıştır. Von Mises gerilme dağılımlarında ise çoğu yay için akma sınırına yaklaşan veya ulaşan bölgeler gözlemlenmiş; özellikle kenar bölgelerinde gerilim yığılmaları tespit edilmiştir. Normal gerilmeler ise geometrik simetri ile uyumlu bir şekilde merkezden dışa doğru azalma eğilimi göstermiştir. Tezin en önemli katkılarından biri, disk yayların sismik izolasyon sistemlerinde kullanılabilirliğine dair mühendislik temelli bir değerlendirme sunmasıdır. Disk yayların enerji sönümleme kapasitesi, yeniden merkezleme özelliği, modüler kullanıma uygunluğu ve kompakt yapısı, deprem izolasyon sistemlerinde önemli avantajlar sağlamaktadır. Ayrıca bu çalışma, disk yayların sismik etkiler altındaki davranışlarının ileri düzey analizler ve deneysel doğrulamalarla daha da geliştirilebileceğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, disk yayların yapısal sismik izolasyon sistemlerinde rijitlik kontrolü ve enerji sönümleme açısından yüksek potansiyele sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.