Dismenoreli kadınlarda müzik eşliğinde sanal gerçeklik gözlüğüyle izletilen video ve yalnız müzik dinletisinin ağrı ve uyku kalitesi üzerine etkisi

Çalışma dismenoreli kadınlarda müzik eşliğinde sanal gerçeklik gözlüğüyle izletilen video ve yalnız müzik dinletisinin ağrı ve uyku kalitesi üzerine etkisini incelemek amacıyla randomize kontrollü olarak yapılmıştır. Araştırma Aralık 2022-Aralık 2023 tarihleri arası Siirt İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı Baykan Devlet Hastanesi Acil, Dahiliye, Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Polikliniklerinde yürütülmüştür. Çalışmada gönüllü dismenore hastaları ile (n:80 ) randomize kontrollü olarak kontrol (müzik) grubu:40, deney (sanal gerçeklik) grubu:40 olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Araştırma toplamda 77 hasta (kontrol grubu: 37, deney grubu:40) ile tamamlanmıştır. Veriler sosyodemografik özellikler, dismenore ve uyku durumu tanılama formu, Richards Campbell Uyku Ölçeği (RCUÖ), Vizuel Analog Skala (VAS) ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Deney grubuna menstrual siklusun ilk üç günü sanal gerçeklik gözlüğü ile müzik eşiliğnde video izletilerek hergün uygulama öncesi VAS uygulanmış, uygulama sonrası hem VAS hemde RCUÖ uygulanmıştır. Kontrol grubuna menstrual siklusun ilk üç günü sadece müzik dinletilerek hergün uygulama öncesi VAS uygulanmış, uygulama sonrası hem VAS hemde RCUÖ uygulanarak veriler toplanmıştır. Verilerin analizi Statistical Package for Social Sciences (SPSS Inc, Chi, IL) versiyon 20 programı ile çalışılmıştır. Deney ve kontrol grubunda bulunan kadınların gruplar arası karşılaştırmasında tanıtıcı özellik, VAS ve RCUÖ bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir (p>0,05). Deney grubundaki katılımcılarda VAS değeri için grup içi karşılaştırmalarında; 1. gün uygulama sonrası VAS değerinin 1. gün uygulama öncesi VAS değerine göre (p<0,01, z=-5.603), 2. gün uygulama sonrası VAS değerinin 2. gün uygulama öncesi VAS değerine göre (p<0,01, z=-5.402), 3. gün uygulama sonrası VAS değerinin 3. gün uygulama öncesi VAS değerine göre anlamlı derecede düşük olduğu görülmektedir(p<0,01, z=-5.404). Kontrol grubundaki katılımcılarda VAS değeri için grup içi karşılaştırmalarında ise; 1. gün uygulama sonrası VAS değerinin 1. gün uygulama öncesi VAS değerine göre (p<0,01, z=-5.172), 2. gün uygulama sonrası VAS değerinin 2. gün uygulama öncesi VAS değerine göre (p<0,01, z=-5.179), 3. gün uygulama sonrası VAS değerinin 3. gün uygulama öncesi VAS değerine göre anlamlı olarak düşük olduğu görülmektedir (p<0,01, z=-5.336).Deney grubunda RCUÖT için grup içi karşılaştırmalarda; 2.gün RCUÖT değerinin 1.gün RCUÖT değerine göre, 3.gün RCUÖT değerinin 1.gün RCUÖT değerine göre, 3.gün RCUÖT değerinin 2.gün RCUÖT değerine göre anlamlı derecede farklı olduğu görülmektedir ( X2 =51.986, p<0,01). Kontrol grubunda RCUÖT için grup içi karşılaştırmalarda ise; 2.gün RCUÖT değerinin 1.gün RCUÖT değerine göre, 3.gün RCUÖT değerinin 1.gün RCUÖT değerine göre, 3.gün RCUÖT değerinin 2.gün RCUÖT değerine göre anlamlı olarak yüksek olduğu görüldü ( X2 =57.206, p=0.000). Sonuç olarak; Sanal gerçeklik ve müziğin non farmakolojik bir yöntem olarak dikkati başka yöne çekerek ağrı ve uyku kalitesine etkisinin olduğu, fakat grupların ağrı ve uyku kalitesi üzerine etkisi ile ilgili birbirlerine üstünlüğünün olmadığı bulundu. . Anahtar Kelimeler: Dismenore, Sanal Gerçeklik, Müzik, Ağrı, Uyku Kalitesi