Dispersantların çeşitlendirilmesi ve etkinliğinin incelenmesi

Dispersantlar, petrolün sudan ayrılması için kullanılan kimyasal maddelerdir. Kısaca sürfaktan ve çözücüden oluşan sıvı karışımlar olarak tariflenebilir. Petrol tabakası üzerine ince damlacık halinde püskürtülerek deniz kirliliğine müdahale çalışmalarında kullanılır. İlk dönemlerde deterjanların kullanılmasıyla başlayan bu süreç her bir petrol sızıntısına müdahale sürecinde daha da geliştirilmiştir. Dünyada çok sayıda dispersant üreticisi bulunmaktadır, kullanımı ise 1966 yıllarına kadar dayanmaktadır. Hızlı ve etkili müdahale imkanı sağlayan kimyasallar olmasının yanında, dispersantların çevreye etkisinin de göz önünde bulundurulması kritik öneme sahiptir. Çevresel etkilerin azaltılmasına ve veriminin arttırılmasına yönelik çevre dostu alternatifler üzerinde çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışma; piyasada bulunan dispersantların, çevre dostu alternatiflerini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Bununla birlikte, Bitkisel Kökenli Maddenin (BKM'nin) petrol sızıntılarında kullanılması durumundaki dispersiyon verimi piyasada bulunan kimyasal içeriğe sahip bir dispersant ile laboratuvar ortamında karşılaştırılmıştır. Böylece BKM'nin piyasadaki kimyasal içeriğe sahip dispersantlar yerine çevre dostu bir alternatif olması hedeflenmektedir. Laboratuvar çalışmaları; Çevre Koruma Ajansı (EPA) tarafından yayınlanmış yönteme ve Sorial ve diğ. tarafından detaylandırılmış metotlara göre yürütülmüştür. Bu çalışmaların sonucunda dispersant ve BKM için de konsantrasyonu arttıkça dispersiyon verimi de artmaktadır. Bunun yanısıra BKM için konsantrasyon azaldıkça dispersiyon veriminin stabil hale geldiği söylenebilir. Bu durum müdahalede daha az madde kullanımına işaret ederek deniz ekosistemine olumsuz etkilerin azaltılmasına bir ışık tutabilir. Bu da dispersantlar için çevre dostu alternatiflerinin mümkün olabileceğini göstermektedir. Ayrıca bu alternatifler ile en az dispersantlar kadar etkili sonuçlar alınabileceği öngörülmektedir. İncelenen çalışmalarda olduğu gibi BKM için de karıştırma hızlarına karşı dispersiyon veriminin ele alınması maddenin dispersiyonu ile ilgili daha fazla bilgi verecektir. BKM ile yürütülen laboratuvar çalışmaları farklı tipte petroller ile devam ettirilerek çevre dostu alternatiflerin geliştirilmesi sağlanabilir ve çevre dostu alternatiflerin verimine ilişkin sonuçlar doğrulanabilir. Dispersantların laboratuvardaki verimini ölçmek sahadakinden daha kolay olsa da laboratuvar testlerinin, acil durum müdahalesi kapsamında baskı ve kriz ortamının gerçek koşullarını temsil etmemesi kaçınılmazdır. Benzer çalışmaların dalga tankı çalışmaları ve deniz denemeleriyle de ele alınması, sürece farklı bir bakış açısı kazandırabilir.