Sentriyolar satelit ve primer silyum konseptinde ikili spesifik kinaz DYRK'nin fonksiyonel ve düzenleyici rolünün araştırılması

Sentrozom/Silyum kompleksi, önemli hücresel ve organismal süreçler sırasında kritik roller oynar. Memeli hücrelerinde sentrozom, primer silyum ve sentriyolar satelitlerden oluşmaktadır. Sentrozom, silyum oluşumunda gerekli olan iki adet sentriyol içerir. Primer siliyum, organismal gelişim esnasındaki önemli sinyal süreçlerinde merkez olarak işlev görür. Sentriyolar satelitler, sentrozoma localize olan ve etrafında hareket eden granül yapılardır. Bu omurgalılara özgü yapılar, primer silyumun oluşumunda ve faaliyetinde önemli düzenleyeciler olarak ortaya çıkmıştır. Sentrozom, silyum ve sentriyolar satalitlerdeki yapısal ve işlevsel bozukluklar; selyopati, primer mikrosefali ve kanser gibi insanlarda görülen çeşitli hastalıklara sebep olmaları sebebiyle önemlidir. Bu hastalıkların patogenezini ortaya çıkarmak için, bunların oluşturulduğu, korunduğu ve yeniden biçimlendirildiği mekanizmaların bütün olarak anlaşılması gerekmektedir. Bu amaçla, ikili spesifik tirozin-fosforilasyonla düzenlenen kinaz (DYRK3)'nin primer silyum oluşumu esnasındaki düzenleyici işlevini, hareketli silyum proteomik veri kümelerinde tanımlanmasına ve sentriyolar satelit biyogenezi sırasında düzenleyici işlevlere dayanarak araştırdım. İlk olarak, yakınlık temelli işaretleme yöntemi olan BioID'yi kullanarak, DYRK3 ve kinaz-ölü mutantı için in vivo yakınlık etkileşim haritasını ilk kez oluşturdum. Bu harita, DYRK3 ile primer silyum oluşum ve faaliyet düzenleyicileri arasındaki yakınlık etkileşimlerini ortaya çıkardı. Bunu test etmek için, memeli hücre hatlarında ve çoklu silyumlu epitel kültürlerinde DYRK3 aktivitesini inhibe ettim ve sırasıyla primer ve hareketli silyumların oluşabilmesi için DYRK3'nin gerekli olduğunu gösterdim. Bu sonuçlar, DYRK3'nin silyum biyogenezinde yeni bir düzenleyici olarak görev aldığını ortaya çıkardı ve bu süreçteki kinaz bağımlı düzenlenleyici rolü konusundaki anlayışımızı geliştirdi.