Divan şiirinde ay (XV.-XVI. yüzyıl)

Gökyüzü ve gökyüzüne ait unsurlar Divan şairlerinin her zaman ilgisini çekmiş ve şairler şiirlerinde sıklıkla bu unsurlara yer vermişlerdir. Geceyi aydınlatan bir gök cismi olarak ay da şairler tarafından pek çok kez türlü benzetme ve hayallere konu edilmiştir. "Divan Şiirinde Ay" başlığını taşıyan bu tezde, XV. ve XVI. yüzyıllardan seçilmiş divanlardan hareketle ayın Divan şiirindeki yeri, özellikleri, hangi unsurlarla ilişkilendirildiği gibi konular incelenmiştir. Tezde, ayın Türk kültür ve mitolojisindeki yeri, İslamiyet'te ve tasavvufta nasıl algılandığı ortaya konulduktan sonra kozmik bir unsur olarak Divan şiirinde hangi ilgilerle söz konusu edildiği sorusuna cevap aranmıştır. Bu bağlamda öncelikle taranan divanlarda aya karşılık gelen kelimeler ve ay ile kurulan tamlamalar belirlenmiştir. Ayın diğer gök cisimleriyle olan ilgisi, âşık ve sevgiliyle münasebeti, inanışlardaki yeri ve bunun Divan şiirine yansıması, benzetildiği canlı veya cansız unsurlar da tezde incelenen konular arasındadır. Böylece bu tezde, Divan şiirinin klasik çağında ay motifinin nasıl yer aldığı metin merkezli bir incelemeyle ortaya konmaya çalışılmıştır. Anahtar kelimeler: Ay, Divan şiiri, gece, gökyüzü, XV. yüzyıl, XVI. yüzyıl