Divân u Lugati't-Türk ile Tatar Türkçesinin söz varlığı üzerine bir araştırma

YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZETİ DİVÂN U LUGATİ'T-TÜRK İLE TATAR TÜRKÇESİNİN SÖZ VARLIĞI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Betül GÖKTAŞ Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2018 Danışman: Doç. Dr. Özgür AY Bu tezde 11. ve 13. yüzyıllar arasında gelişen Karahanlı Türkçesinin önemli eserlerinden Divân u Lugati't-Türk'te geçen kelimeler incelenmiş ve bunlardan günümüz Tatar Türkçesinde kullanılmaya devam eden kelimelerin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Tatar Türkçesinde yaşayan kelimelerin tespiti için Besim Atalay'ın Divân u Lugati't-Türk Dizini'nden ve Tatarca Sözlüklerden yararlanılmıştır. Tez iki ana başlıktan oluşmaktadır. Tezin "Giriş" bölümünde Karahanlı Türkçesi, Divân u Lugati't-Türk, Tatar adı ve Tatar Türkleri, Tatar Türkçesi, Divân u Lugati't-Türk'te Kıpçakça ve Tatarca üzerine verilen bilgiler incelenmiştir. Tezin ilk bölümünde ses, ses değişmesi, ses değişmesinin nedenleri, Tatar Türkçesinin ses bilgisi hakkında kısa bilgiler verilmiş, ardından Divân u Lugati't-Türk'ten Tatar Türkçesine ünlüler ve ünsüzlerdeki düzenli ses değişmeleri ile düzensiz ses değişmeleri sunulmuştur. Tezin ikinci bölümünde dil, dilbilimin bir dalı olarak anlambilim, anlam ve anlam alanı, kavram ve kavram alanı, temel anlam, yan anlam ve anlam değişmesi hakkında kısa bilgiler verilmiş, akabinde Divân u Lugati't-Türk'ten Tatar Türkçesine anlam değişmeleri sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Divân u Lugati't-Türk, Tatar Türkçesi, Ses Değişmesi, Anlam Değişmesi