Diyabetes mellitus hastalarında hipertansiyon, hiperlipidemi, mikrovasküler ve makrovasküler komplikasyon oranı ve diyabetes mellitus kontrolü

Çalışmamıza Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Farabi Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalına 1 Ocak 2016 ile 1 Temmuz 2016 tarihleri arasında daha önceden takipli olan 323 Diyabetes Mellitus hastası ve öncesinde Karadeniz Teknik Üniversitesi dışında takip olup ilk kez başvuran 177 Diyabetes Mellitus hastası olmak üzere toplam 500 hasta dahil edildi. Çalışmamızdaki amacımız hastanemize başvuran diyabet tanılı hastaların demografik özelliklerinin tespiti sonrası hastanemizde takipli olan ve yeni başvuran hastaların komplikasyon oranlarını ve metabolik kontrol hedeflerine ulaşma oranlarını karşılaştırmak; böylece tedavi etkinliğimizi değerlendirmek, varsa eksiklikleri gidererek metabolik kontrol hedeflerine ulaşmak adına uygulamalarımızı güncellemekti. Hastaların yaş, cinsiyet ve geldiği yer gibi demografik özellikleri ile diyabet hastalığının tipi ve süresi ile almakta olduğu tedavisi sorgulandı. Hastalarımızın %58,8'i kadın %41,2'si erkekti; ayrıca Tip 1 diyabetli hasta oranı %6,4 Tip 2 diyabetli hasta oranı ise %93,6'ydı. HbA1c değerleri ve AKŞ değerlendirildiğinde ortalama HbA1c değeri %8,1 olarak saptandı. Hedef HbA1c değerine ulaşan hasta oranı %37,8'di. KTÜ takipli hastalarda hedefe ulaşma oranı %44,0, başka merkez takipli olup ilk kez başvuran hastalarda ise %26,6 olup istatistiksel olarak arada KTÜ takipli hastalar lehine anlamlı fark bulunmaktaydı (p<0,001). Hedef AKŞ değerine ulaşan hasta oranı %45,2'ydi. KTÜ takipli hastalarda hedefe ulaşma oranı %50,5, başka merkez takipli olup ilk kez başvuran hastalarda ise %37,3 olup istatistiksel olarak arada KTÜ takipli hastalar lehine fark bulunmaktaydı (p=0,009). Hastaların hiperlipidemi tanısı ve almakta olduğu tedavisi sorgulandı. Dislipidemik hasta oranı %69,0 olup HDL Kolesterol düşüklüğü %34,0, LDL Kolesterol yüksekliği %66,8 ve TG yüksekliği %46,4 oranında saptandı. KTÜ takipli olan hastalar ile dış merkez takipli hastalar arasında anlamlı farlılık bulunmamaktaydı. Hastanın hipertansiyon tanısı, süresi ve tedavisi kaydedildi. Toplam hipertansif hasta oranı %70,8 olarak saptandı. Hipertansif hastaların %88,4'ü tedavi almakta olup %11,6'sı tedavi almamaktaydı. Mikrovasküler komplikasyonlar ve makrovasküler komplikasyonlar kaydedildi ve oranına bakıldı. ASKH (Aterosklerotik Kalp Hastalığı) oranı %27,0, SVO (Serebrovasküler Olay) oranı %5,2, PAH (Periferik Arter Hastalığı) oranı %23,0, DA (Diyabetik Ayak) oranı %2,2 olarak saptandı. Erkek hastalarda erektil disfonksiyon sorgulandı ve %31,1 oranında erektil disfonksiyon saptandı. Retinopati varlığı hastanın öyküsünden ve varsa hastanemizdeki muayene kayıtlarından elde edildi. Retinopati oranı KTÜ takipli hastalarda %33,1, dış merkez takipli hastalarda %46 olup istatistiksel olarak arada KTÜ takipli hastalar lehine fark bulunmaktaydı (p=0,043). Diyabetik nefropati oranı için spot idrarda albümin/kreatinin oranına bakıldı ve albüminüri saptanan hasta oranı %35,2'ydi. Hastaların %23'ü tekli oral antidiyabetik (OAD), %19,4'ü ikili OAD, %7,0'si üçlü OAD, %0,6'sı dörtlü OAD, %17,8'i bazal insülin, %8'i karışım insülin ve %24,2'si bazal bolus insülin tedavisi almaktaydı. KTÜ takipli olan hastalarla dış merkez takipli hastalar arasında hedef HbA1c ve AKŞ açısından farklılık sadece tekli OAD alan grupta KTÜ takipli hastalar lehine bulunmakta olup diğer gruplarda fark yoktu. Sonuçlarımız göstermektedir ki diyabetik hastalarda metabolik kontrol hedeflerine ulaşamayan hasta oranı hala yüksektir. Önemli bir halk sağlığı sorunu olan diyabet ve komplikasyonlarının önlenmesi ve azaltılması için ulusal ve yerel karar vericiler düzeyinde istek ve kararlılık sağlanmalı; diyabetik hasta eğitimi ve düzenli takibi aksatılmadan yapılmalıdır.