Diyabetik ayak yarası bulunan bireylerde ayak bakımı sırasında sanal gerçeklik uygulamasının ağrı düzeyi, durumluluk kaygısı ve yaşam bulgularına etkisi

Bu araştırma, diyabetik ayak yarası bulunan bireylerde ayak bakımı sırasında sanal gerçeklik uygulamasının ağrı düzeyi, durumluluk kaygısı ve yaşam bulgularına etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Randomize kontrollü deneysel tasarımda yürütülen çalışmaya 64 diyabetli birey dahil edilmiştir (müdahale=32, kontrol=32). Müdahale grubuna diyabetik ayak bakımı sırasında VR uygulanırken, kontrol grubuna standart bakım verilmiştir. Veriler Tanıtıcı Bilgiler Formu, Yaşam Bulguları Formu, Durumluluk Kaygı Ölçeği ve VAS Ağrı Ölçeği ile ön test ve son testte toplanmıştır. Verilerin analizi SPSS 22.0 ile yapılmıştır. Grup içi karşılaştırmalarda bağımlı örnekler t-testi, gruplar arası karşılaştırmalarda bağımsız örnekler t-testi ve kategorik değişkenler için Ki-kare testi kullanılmıştır. Etki büyüklüğü Cohen's d ile hesaplanmıştır. Son test müdahale grubunda ağrı düzeyinde anlamlı azalma (p=0.022), kontrol grubunda artış (p=0.001) gözlenmiştir. Gruplar arası ağrı puanı farkı anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Bu farkın etki büyüklüğünün (Cohen's d=1.01) büyük düzeyde olduğu bulunmuştur. Durumluluk kaygısı müdahale grubunda anlamlı düşmüş (p<0.001), kontrol grubunda artmıştır (p=0.007). Gruplar arası kaygı farkı istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.001). Bu farkın etki büyüklüğünün (Cohen's d=2.77) çok büyük düzeyde olduğu bulunmuştur. Vücut ısısı, oksijen satürasyonu, nabız, solunum sayısı ve kan basıncında gruplar arası anlamlı fark saptanmamıştır (p>0.05). Yaşam bulgularının stabil seyretmesi, VR'nin fizyolojik stabiliteyi koruyarak güvenle kullanılabileceğini göstermektedir. Sanal gerçeklik uygulaması diyabetik ayak bakımında ağrı ve kaygıyı azaltan etkili bir non-farmakolojik yöntemdir. Gelecek araştırmalarda, VR uygulamalarının farklı hasta gruplarında, değişen içerik türlerinde ve uzun dönemli etkileri açısından değerlendirilmesi, kanıta dayalı hemşirelik uygulamalarına katkı sağlayacaktır. ANAHTAR KELİMELER: Sanal gerçeklik, diyabetik ayak, hemşirelik, ağrı, kaygı, yaşam bulguları.