Diyabetik böbrek hastalığı olan hastalarda çeşitli ilaç tedavilerinin böbrek hastalığı progresyonuna etkisi

Giriş: Diyabetik böbrek hastalığı, diyabetes mellitusun (DM) ciddi komplikasyonlarından biri olup, son dönem böbrek hastalığının (SDBH) en sık görülen nedenleri arasında yer almaktadır. Kılavuzlar, diyabetik böbrek hastalığının önlenmesi ve tedavisinde etkinlikleri klinik çalışmalarla kanıtlanmış ilaçların kullanımını güçlü önerilerle desteklemektedir. Bu çalışmada, diyabetik böbrek hastalığı olan tip 2 DM hastalarında, renin-anjiyotensin sistemi (RAS) blokerleri ve sodyum-glukoz kotransporter-2 (SGLT2) inhibitörleri gibi tedavi yaklaşımlarının hastalık progresyonuna olan etkileri araştırılmıştır. Amaç: Diyabetik Böbrek Hastalığı (DBH) bulunan hastalarda, RAS blokerleri ve SGLT2 inhibitörlerinin; kreatinin düzeyleri, glomerüler filtrasyon hızı (GFH) ve albüminüri üzerindeki etkilerini, ayrıca ölüm oranı, kreatinin değerlerinde iki kat artış, RRT gereksinimi ve albüminüride A2 ile A3 progresyonu gibi sekonder sonlanım noktalarına olan etkilerini değerlendirmek. Yöntemler: Retrospektif olarak gerçekleştirilen bu çalışmada, 1 Ocak 2018 ile 31 Aralık 2023 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Polikliniğinde diyabetik kronik böbrek hastalığı tanısıyla izlenen ve takip edilen toplam 200 hasta incelenmiştir. Hastalar, tedavi rejimlerine göre üç gruba ayrılmıştır: tedavi almayanlar, yalnızca RAS blokeri kullananlar ve RAS blokerleri ile SGLT2 inhibitörlerini birlikte kullananlar. Hastaların yaş, cinsiyet, hipertansiyon, kardiyovasküler hastalıklar, hiperlipidemi ve serebrovasküler hastalıklar gibi komorbiditeleri ile kullandıkları ilaçlar gibi klinik ve demografik verileri değerlendirilmiştir. Ayrıca kreatinin, glomerüler filtrasyon hızı (GFH), idrarda albümin/kreatinin ve protein/kreatinin oranları, açlık kan şekeri (glukoz), HbA1C, düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) ve ürik asit düzeyleri retrospektif olarak analiz edilmiştir. Çalışmada, RAS blokerlerinin kesilme nedenleri de kayıt altına alınmıştır. Bulgular: Tedavi grupları arasında yapılan karşılaştırmalarda, kreatinin düzeylerindeki artış ve glomerüler filtrasyon hızındaki (GFH) ılımlı düşüş açısından istatistiksel olarak anlamlı farklar tespit edilmiştir. Özellikle, RAS blokeri ve SGLT2 inhibitörlerini birlikte kullanan grupta GFH değerlerinin diğer gruplara göre daha yüksek, kreatinin düzeylerinin ise daha düşük olduğu gözlenmiştir. Albüminüri açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmamakla birlikte, RAS blokeri ve SGLT2 inhibitörü kullanan grupta albüminüri düzeylerinin diğer gruplara kıyasla daha düşük olduğu dikkat çekmiştir. Ölüm oranları açısından gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Sekonder sonlanım noktalarından kreatinin düzeylerinde iki kat artış ve RRT ihtiyacı açısından değerlendirildiğinde, RAS blokeri ve SGLT2 inhibitörleri kombinasyonunu kullanan grupta RRT ihtiyacının en düşük oranda olması, böbrek koruyucu etkiler yönünden olumlu bir eğilim olarak değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, albüminüri progresyonu açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Sonuç: RAS blokeri ve SGLT2 inhibitörlerini birlikte kullanan grupta, GFH değerlerinin daha yüksek, kreatinin düzeylerinin ise daha düşük seyretmesi ve bu grupta RRT ihtiyacının en düşük oranda bulunması, SGLT2 inhibitörlerinin potansiyel böbrek koruyucu etkilerini desteklemektedir. Albüminüri açısından gruplar arasında anlamlı bir fark olmamakla birlikte, bu grupta albüminüri düzeylerinin diğer gruplara göre daha düşük olduğu gözlenmiştir. Bulgular, SGLT2 inhibitörlerinin böbrek koruyucu etkilerini vurgulamakla birlikte, klinik uygulamalara rehberlik edebilmesi için daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimler: Diyabetes Mellitus, Kronik Böbrek Hastalığı, Glomerüler Filtrasyon Hızı, Sodyum Glukoz Ko-Transporter 2 İnhibitörleri, Proteinüri