The contribution of end-tidal carbon dioxide and integrated pulmonary index follow-up in the management of patients with diabetic ketoacidosis

Amaç: Bu çalışmada çocuk acil servisinde diyabetik ketoasidoz (DKA) tanısı alarak kapnografi ile izlem yapılan hastalarda, bu non-invaziv izlem yönteminin DKA yönetimine ve invaziv işlem sıklığının azaltılabilirliğine katkısı araştırıldı. Yöntem: Çalışmamız prospektif klinik çalışma olup, Ekim 2020-Kasım 2022 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Acil Servinde DKA tanısı alan 0-18 yaş çocuk hastaların kapnografi ile EtCO2 ve IPI takibi yapıldı. Hastaların DKA tanısı alma, derecelendirme, klinik izlemi ve tedavi sonlandırma kriterleri ISPAD 2018 Tanı ve Tedavi Rehberine göre belirlendi. Çalışmada; klinik izlem boyunca GKS, kan şekeri, vital, kan gazı ve kapnograf parametrelerinin değişimleri incelendi. Demografik veriler tüm hastalarda ve DKA derecelendirmesi yapılan hasta gruplarında ayrı ayrı incelendi. DKA derecelendirmesi yapılan hasta gruplarda GKS, kan gazı ve kapnograf parametrelerinin karşılaştırması yapıldı. GKS düşüklüğünü saptamaya yönelik olarak kan gazı ve kapnograf parametrelerinin tanısal test performanslarının karşılaştırıldı. Bulgular: Hastalarımızın 7 (%12,7)'si hafif; 20 (%36,4)'si orta; 28 (%50,9)'i ağır DKA kliniğinde; yaş ortalamaları 10,5±4,1/yıl; yaşlara göre dağılım sırasıyla; 9 (%16,4)'u 0-6 yaş, 23 (%41,8)'ü 7-12 yaş, 23 (%41,8)'ü ise >12 yaş idi. HbA1c ortalamaları 12,3±2,4 saptandı. Tüm hastaların 0-12. saat klinik, laboratuvar ve kapnografi bulguları arasındaki farklılıklar incelendiğinde; KTA, SS, EtCO2, IPI, glikoz, pH, HCO3, BE, PaCO2 değerlerinin 0-12. saat arasındaki değişimlerin istatistiksel açıdan anlamlı bulundu (tüm parametrelerde p<0,001). Ateş, SS, KTA, pH, PaCO2, BE, EtCO2, IPI değerlerinin izlem boyunca başlangıca göre düzelme eğiliminde olduğu görüldü. EtCO2 ile PaCO2 arasında doğrusal korelasyon saptandı (r= 0,603 p:<0,001). IPI ile pH arasında doğrusal korelasyon saptandı (r= 0,632 p:<0,001). Gruplar kıyaslandığında; ağır DKA grubunda ETCO2<25mmHg görülme oranı hafif-orta DKA grubuna göre daha yüksek saptandı (p:0.034). Ağır DKA'da EtCO2 ve IPI değerleri anlamlı şekilde düşüktü(sırasıyla p:0,034; p:0,008). Ağır DKA grubunda GKS≤13 görülme oranı hafif-orta DKA grubuna göre daha yüksek saptandı (p:0.025). Hastalarının nörolojik klinik durumlarına göre EtCO2, PaCO2, pH, HCO3 ve IPI değerlerine cut-off belirlemek için Roc Curve 72 testi ile tanısal test performansları incelendi. GKS<13 olan hastaları belirlemede tanısal test performansları karşılaştırıldığında; pH, EtCO2, HCO3, IPI PaCO2 cutoff değerleri sırasıyla <7,09, <12, <5,5, <4, <12,1 saptandı. pH (AUC, 1,0; sensitive, %100; spesifite %100), EtCO2 (AUC, 0,907; sensitive, %78,57; spesifite % 92,59), HCO3 (AUC, 0,907; sensitive, % 88,89; spesifite, % 85,71), IPI (AUC, 0,851; sensitive, % 55,56; spesifite, % 96,43), PaCO2 (AUC, 0,665; sensitive, % 25; spesifite, %100) saptandı. Sonuç: Çalışmamızdaki bulgularımız; EtCO2 takibinin DKA klinik derecelendirmesi hakkında fikir verebileceğini, metabolik asidozu öngörme ve izlemede faydalı olabileceği düşündürdü. Klinik düzelme belirteci olarak her iki parametrenin de kullanılabileceği, IPI'nin özellikle ağır DKA hastalarının tespitinde yardımcı olabileceğini düşünmekteyiz. Ayrıca IPI ve EtCO2'nin klinik ya da subklinik beyin ödemi gibi DKA'nın mortal komplikasyonlarını saptamada öngördürücü olabilir. Sonuç olarak; kapnografinin DKA hastalarında kullanımı dinamik izlem sağlayarak gelişebilecek komplikasyonlar açısından uyarıcı olacağı düşüncesindeyiz. Böylece hem hasta güvenliği sağlanmış olabilir hem de klinisyene kritik hasta izleminde kolaylık sağlayabilir. Diğer yandan bu non-invaziv yöntemin hastalarda invaziv işlem sıklığının azalmasına katkı sağlayarak hasta konforunu arttırabilir. Daha fazla ve geniş ölçekli benzer çalışmalar ile çalışma bulgu ve sonuçlarımızın desteklenmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Tip 1 diyabetes mellitus (Tip 1 DM), Diyabetik Ketoasidoz (DKA), Kapnografi, Kan gazı, İntegre Pulmoner İndex/Entegre Pulmoner İndex (IPI/EPE), Endtidal Karbondioksit (EtCO2)