Diyabetik ratlarda furanın testisler üzerine toksik etkisi ve likopenin koruyucu rolü

Furan (C4H4O) ısı kaynaklı gıda kirleticisidir ve sanayide kimyasal bir ajan olarak kullanılır. Likopen bitkiler ve domateste bulunan doğal bir bileşendir. Bu çalışmanın amacı, diyabetik ratlarda testisler üzerindeki furan toksisitesi ve likopenin koruyucu etkisini araştırmaktır. Sıçanlarda 55 mg/kg streptozotosin (STZ) ile diyabet oluşturulduktan sonra kan örnekleri alındı ve glikoz düzeyleri ölçüldü. Wistar-Albino cinsi erkek sıçanlar kullanılarak 5 grup oluşturuldu: Grup 1'e (kontrol grubu), 1 ml/kg mısır yağı verildi. Grup 2'ye (diyabetik kontrol grubu), 55 mg/kg STZ ve 1 ml/kg mısır yağı verildi. Grup 3'e (diyabetik furan grubu), 55 mg/kg STZ ve 40 mg/kg furan verildi. Grup 4'e (diyabetik likopen grubu), 55 mg/kg STZ ve 4 mg/kg likopen verildi. Grup 5'e (diyabetik furan+likopen grubu), 55 mg/kg STZ, 40 mg/kg furan ve 4 mg/kg likopen verildi. 28 günlük periyodun sonunda testisler tüm gruplarda çıkarıldı. Testiküler doku örneklerinde malondialdehit (MDA) düzeyleri ve superoksit dismutaz (SOD), katalaz (CAT), glutatyon peroksidaz (GPx) ve glutatyon redüktaz (GST) enzim aktiviteleri çalışıldı. Serum FSH, LH ve testosteron düzeyleri ölçüldü. Işık mikroskobu bulgularına göre histopatolojik değerlendirme yapıldı. Diyabetik furan grubundaki MDA düzeyleri ve SOD, CAT, GPx, GST enzim aktiviteleri kontrol ve diyabetik kontrol gruplarından anlamlı şekilde daha yüksekti (p<0.05). Diyabetik Furan+likopen grubundaki MDA düzeyleri ve SOD, CAT, GPx, GST enzim aktiviteleri diyabetik furan grubundan anlamlı şekilde daha düşüktü (p<0.05). Diyabetik kontrol grubu ile diyabetik furan uygulanan grup kıyaslandığında kan testosteron düzeyinin düşmesi endokrinolojik bir bozukluğu ve dolayısı ile hücresel dejeneratif değişiklikleri düşündürmektedir. Sonuç olarak, likopen diyabetik sıçanların testislerinde furana bağlı olarak oluşan toksisiteyi geri çevirmede etkili olabilir. Anahtar Kelimeler: Furan, sıçan, testis, toksisite, likopen, diyabet.