Diyabetli bireylere mesaj çerçeveleme yöntemiyle verilen eğitimin diyabetik ayak bilgi düzeyi ve ayak bakım davranışlarına etkisi

Bu çalışma, diyabetli bireylere mesaj çerçeveleme yöntemiyle uygulanan eğitimin, diyabetik ayak bilgi düzeyi ve ayak bakım davranışları üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma randomize kontrollü deneysel çalışma olarak planlanmıştır. Çalışmanın örneklemini Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hastanesi İç Hastalıkları ayaktan ve yatan hasta kliniklerine 23.10.23- 15.06.24 tarihleri arasında başvuran 66 diyabetli birey oluşturmuştur. Çalışmada bireyler randomizasyonla iki deney (olumlu mesaj grubu ve olumsuz mesaj grubu) ve kontrol grubuna ayrılmış ve her grupta 19 olmak üzere toplam 57 katılımcıyla tamamlanmıştır. İki mesaj çerçeveli gruba diyabetik ayak bakımı hakkında sağlık öğretileri sağlamak için olumlu ve olumsuz mesajları içeren eğitim uygulanmıştır. İki deney grubunun ve kontrol grubunun diyabetik ayak bilgisi ve bakım davranışları Diyabetik Ayak Bilgi Ölçeği (DABÖ) ve Diyabetik Ayakta Öz Bakım Davranışı Ölçeği (DAÖD) kullanılarak müdahaleden önce ve 12 hafta sonra ölçülmüştür. Bireylerin demografik özellikleri ve diyabetik ayak evresinin ölçümünde kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde Verilerin analizinde ki-kare, Kruskal Vallis- H Testi, Mann Whitney U Testi, Wilcoxon İşaret testi ve Sidak testi kullanılmıştır. Eğitim öncesi ve sonrası diyabetik ayak bilgi düzeyi puan ortalamalarındaki farkın üç grupta da istatistiksel olarak anlamlı bir artış gösterdiği (p<0,05), puan artışının en fazla olumlu mesaj grubunda olduğu; ayak bakım davranışı puan ortalamalarının ise olumlu ve olumsuz mesaj grubunda anlamlı (p<0,05), kontrol grubunda ise anlamsız olduğu (p>0,05), puan artışının en fazla olumlu grupta olduğu belirlenmiştir. Müdahaleden sonra iki deney grubunun bilgi ve ayak bakım davranışı puan ortalamalarının kontrol grubundan yüksek olduğu, bu yüksekliğin bilgi ölçeğinde anlamlı (p<0,05) ayak bakım davranışı ölçeğinde ise anlamsız (p>0,05) olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak; diyabetik ayak bilgi düzeyini arttırmak ve ayak bakım davranışlarını iyileştirmek için mesaj çerçeveleme yöntemiyle verilen eğitimin etkin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Diyabetli bireylerde diyabetik ayak bilgi düzeyini ve ayak bakım davranışını geliştirmede olumlu mesaj içeren eğitimlerin uygulanması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Diyabetik Ayak, Eğitim, Mesaj Çerçeveleme, Ayak Bakım Davranışı