Diyaliz hastalarında bağlanma, dini başa çıkma ve yaşam memnuniyeti arasındaki ilişki üzerine bir araştırma

Bu çalışma, yaşam memnuniyetinin bağlanma tarzları ve dini başa çıkma tarzları ile olan ilişkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Bununla beraber kronik hastalıklarda dini yönelim ve duygu durumunun nasıl olduğunu tespit etmek de bu çalışmanın amaçları arasında yer almaktadır. Bu çalışmayı önemli kılan, diyaliz hastalarının manevi kimliğini temsil edebilen bir profil sunma girişimidir. Ekim 2018- Nisan 2019 tarihleri arasında diyaliz tedavisi alan ve Türkiye'nin farklı illerinde ikamet eden 609 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örnekleminin yaş aralığı 20-95 arasında olup yaş ortalaması 60,62'dir. Katılımcıların %47,8'i (n = 291) kadın, %52,2'si (n = 318) ise erkek hastadan oluşmaktadır. Araştırmada yetişkin bağlanma biçimlerini ölçmek amacıyla Hazan & Shaver'in Yetişkin Bağlanma Ölçeği (1987), Allah'a bağlanma biçimlerini ölçmek amacıyla Kirkpatrcik & Shaver'ın Tanrı'ya Bağlanma Ölçeği (1992), dini başa çıkma tarzlarını ölçmek amacıyla Pargament ve arkadaşları tarafından geliştirilen Dini Başa Çıkma Ölçeği (1998) ve yaşam memnuniyetini ölçmek amacıyla Lavallee ve arkadaşları tarafından geliştirilen Yaşam Memnuniyeti Ölçeği (2007) kullanılmıştır. 574 diyaliz hastasıyla yüz yüze görüşülerek, 35 diyaliz hastasıyla da sosyal paylaşım sitelerinde anket soruları paylaşılarak veriler toplanmıştır. Bu çalışmada, ilişkisel tarama modeli survey tekniği kullanılarak veriler analiz edildi. Analiz türüne karar verilirken değişken türleri, normallik ve homojenlik varsayımları dikkate alınmıştır. Bunun sonucunda ya t testi, tek yönlü ANOVA, çift yönlü ANOVA (fANCOVA), ANCOVA ya da Mann Whitney U, Kruskal Wallis H testleri kullanılmıştır. Bağımlı ve bağımsız değişkenin kategorik olduğu durumlarda ise ki-kare analizi yapılmıştır. Bağlanma biçimleri, dini başa çıkma tarzları ve yaşam memnuniyeti arasındaki ilişki üzerine yürütülen bu çalışmada şu bulgular elde edilmiştir: Diyaliz hastaları yakın ilişkilerde ve Allah'la olan ilişkilerinde bağlanma figürüne daha fazla güvenli bağlanırlar. Yetişkin bireye güvenli bağlananlar Allah'a da güvenli; yetişkin bireye kaygılı ve kaçınan bağlananlar Allah'a da kaygılı ve kaçınan bağlanırlar. Bağlanma figürüne (yetişkin bireye ve Allah'a) güvenli bağlananların güvensiz bağlananlara göre yaşam memnuniyeti daha yüksektir. Bağlanma figürüne güvenli bağlanan bireyler; daha fazla olumlu duygulara, daha fazla güvensiz bağlananlar ise olumsuz duygulara sahiptirler. Allah'a güvenli bağlananlar, kaçınan ve kaygılı bağlananlara göre olumsuz dini başa çıkma etkinliklerini daha az kullanırlar. Olumlu dini başa çıkma etkinliklerini kullanan bireyler daha fazla olumlu duygulara, olumsuz başa çıkma etkinliklerini kullanan bireyler ise daha fazla olumsuz duygulara sahiptirler. Yaşam memnuniyeti ile olumlu dini başa çıkma tarzı arasında pozitif ilişki, olumsuz dini başa çıkma tarzı arasında ise negatif ilişki vardır. Aynı zamanda yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, diyaliz yılı ve maddi durum gibi demografik değişkenler ile bağlanma, dini başa çıkma ve yaşam memnuniyeti arasında ilişki olduğuna yönelik bulgular elde edilmiştir. Sonuç olarak, bağlanma biçimleri, dini başa çıkma tarzları ve yaşam memnuniyeti arasında ilişki olduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Allah'a Bağlanma, Güvenli Bağlanma, Kaygılı Bağlanma, Kaçınan Bağlanma, Olumlu Dini Başa Çıkma, Olumsuz Dini Başa Çıkma, Duygu Durum ve Yaşam Memnuniyeti