Diyarbakır ili merkez ilçelerinin mahalle adları üzerine bir inceleme

Dil, insanın duygu ve düşüncelerini ifade edebilmesini sağlayan unsurlardan biridir. İnsan, duygu ve düşüncelerini dilin ögeleriyle aktarmaktadır. İnsanların nesneleri tanımlama yollarından biri olan adlar, insanın kendisini ve çevresini algılaması ve anlamlandırmasına yararlar. İnsan, çevresini algılamaya çalışmak için yaşadığı yeri adlandırmaya ihtiyaç hisseder. Bu çalışmada Diyarbakır ili merkez ilçelerinin mahalleleri urbonimi yani kentlik ad bilimi açısından ele alınmıştır. Kentlik ad bilimi, bulunduğu kentin coğrafyasından, tarihinden, kültüründen, sosyolojisinden ve etnolojisinden faydalanır. Bir kentin adının neden verildiğiyle ilgili birçok neden bulunmaktadır. Kentlik ad bilimi, bu nedenleri kentin tarihinden başlayarak analiz edip kentin adının veriliş sebeplerini tespit eder. İlçe, semt ve mahallelere; bulvar, cadde ve sokaklara verilen adların veriliş sebebini de kentlik ad bilimi inceler. Çalışma; 1. Giriş ve 2. Diyarbakır İli Merkez İlçelerinin Mahalle Adları olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın "Giriş" bölümünde Diyarbakır ili adının kökeni, yapısı, anlamı ile tarihi, coğrafi konumu, Diyarbakır'ın merkez ilçelerinin adı, tarihi ve coğrafi konumu, kentlik ad bilimi ve kentlik ad biliminin tarihçesinden bahsedilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Diyarbakır ili merkez ilçeleri mahalle adlarının verilme nedenleri hakkında bilgi verilmiştir. Merkez ilçelerin mahallelerine verilen adların eski adları, bu adların hangi sebeple verildiği çalışmanın bu bölümünde anlatılmıştır. Diyarbakır, tarih boyunca birçok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Diyarbakır'a sahip olan bu uygarlıklar, Diyarbakır kent kültürünün oluşmasına katkıda bulunmuşlardır. Diyarbakır ilinin tarihi, dili, kültürü ve gelenekleri günümüze canlı bir şekilde ulaşmıştır. Bu çalışmada, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Diyarbakır ilinin merkez ilçelerinin mahalle adları kentlik ad bilimi açısından incelenmiştir.