Doğal kaynak zenginliği/yoksunluğu ile ekonomik büyüme ilişkisinde beşeri sermayenin, kurumsal kalitenin ve küreselleşmenin rolü

Doğal kaynak zenginliği ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeler için önemli bir tartışma konusudur. Bu çalışma, 1996-2020 yılları arasında 143 ülkeyi kapsayan geniş bir veri seti kullanarak doğal kaynakların ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini incelemektedir. Ayrıca, beşerî sermaye, kurumsal kalite ve küreselleşmenin bu etkilerdeki moderatör rollerini analiz etmektedir. Araştırma, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki farklılıkları belirginleştirmek amacıyla iki ayrı örneklem grubu üzerinden gerçekleştirilmiştir. Çalışma, Momentler Kantil Regresyonu (MMQR) yöntemini kullanmakta ve sonuçların güvenilirliğini artırmak amacıyla Sabit Etkiler ve Havuzlanmış En Küçük Kareler (OLS) modellerini uygulamaktadır. Elde edilen bulgular, doğal kaynakların ekonomik büyüme üzerindeki etkilerinin ülkelerin kalkınma düzeyine bağlı olarak değiştiğini göstermektedir. Gelişmiş ülkelerde doğal kaynakların büyümeye olumlu katkı sağladığı görülürken, gelişmekte olan ülkelerde "kaynak laneti" olarak bilinen olgunun yaygın olduğu ve doğal kaynakların ekonomik büyümeyi olumsuz etkilediği gözlemlenmiştir. Ancak, beşeri sermaye ve kurumsal kalitedeki gelişmelerin bu olumsuz etkileri azaltabileceği hatta tersine çevirebileceği görülmüştür. Ayrıca, küreselleşmenin kaynak-büyüme ilişkisi üzerindeki etkisi, gelişmiş ülkelerde kaynakların büyümeye olan katkısını artırırken, gelişmekte olan ülkelerde kaynak bağımlılığının olumsuz etkilerini derinleştirebilmektedir. Bulgular, gelişmekte olan ülkelerde eğitime ve yenilikçi sektörlere yapılan yatırımların, kaynak bağımlılığının olumsuz etkilerini hafifletmektedir. Bu çalışma, doğal kaynak zenginliğinin ekonomik büyümeye katkısını artırmak için uzun dönemli politikaların önemine dikkat çekmektedir.