Doğrudan yabancı yatırımların belirleyicileri ve ekonomik etkileri: Gelişmekte olan ülkeler ve Türkiye açısından bir değerlendirme

Bu tezin amacı doğrudan yabancı yatırımlarla ilgili üç önemli soruyu cevaplamaktır. İlk olarak Türkiye'nin büyüme sürecinde doğrudan yabancı yatırımların önemi incelenmiştir. Daha sonra, ülke risk faktörlerinin doğrudan yabancı yatırımlar üzerindeki belirleyici etkisi araştırılmıştır. Son olarak, doğrudan yabancı yatırımlar, finansal piyasal ve büyüme arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmada açıklanan borç yaratmayan büyüme modelinden elde edilen sonuca göre, Türkiye'nin büyüme sürecinde dış borç oranının artmaması için GSYH'nın en az %3.02'si kadar doğrudan yabancı yatırım girişinin gerçekleşmesi gerektiğidir. Çalışmanın son kısımlarında ülkeler gelişmişlik düzeylerine göre gruplanarak panel veri analizleri yapılmış ve şu sonuçlara ulaşılmıştır. Birincisi, kredi notu ve risk primi göstergeleri ile temsil edilen ülke risk düzeyi gelişmekte olan ülkelerde doğrudan yabancı yatırım girişi üzerinde anlamlı pozitif bir etkisi yaratırken, gelişmiş ülkelerde bu etki anlamsızdır. Bu nedenle gelişmekte olan ülkeler açısından doğrudan yabancı yatırım çekmeye yönelik politikaların önemli bir bileşeni ülkedeki makroekonomik ve siyasi istikrarın sağlanması olmalıdır. İkincisi, gelişmekte olan ülkelerde bankacılık sisteminin, gelişmiş ülkelerde ise menkul kıymetler borsasının doğrudan yabancı yatırımların büyüme üzerinde olumlu etkiler yaratması için önemli olduğu görülmektedir. Doğrudan yabancı yatırımlarla birlikte gelen teknolojik bilgi ve becerilerin yerel firmalara yayılabilmesi için firmaların finansal kaynaklara erişimi gereklidir. Finansal piyasaların gelişmişlik düzeyi ne kadar yüksekse, krediye ihtiyaç duyan yerel girşimcilerin yeni yatırımlar yapması o kadar kolaylaşır. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Doğrudan Yabancı Yatırım, Gelişmekte Olan Ülkeler, Panel Veri, Ülke Risk Faktörleri, Finansal Piyasalar