Doğu Akdeniz bölgesinde sert çekirdekli meyvelerde plum pox potyvirüs (PPV, Sharka)'ünün durumunun belirlenmesi ve karakterizasyonu

Prunus meyvelerinin dünya çapında en önemli hasalıklarından birine neden olan Plum pox potyvirus, (Sharka, PPV); Avrupa, Asya ve Amerika'da temel ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Türkiye'nin Doğu Akdeniz kıyısıyla sınırlı önemli bir sofralık sert çekirdekli meyve yetiştiricilik alanı olan Çukurova bölgesinde 2006-2009 yılları ilkbahar-yaz döneminde ani bir Sharka hastalığı çıkışı yaşanmıştır. Birkaç şeftali, nektarin, erik, kayısı ve badem çeşidinde Sharka hastalığının neden olduğu meyvede halka ve beneklenme, olgunlaşma öncesi ve olgun meyve dökümü belirtileri gözlenmiştir. PPV'nin tomurcuk, yaprak ve meyvede tanısı ticari polyclonal antiserum (Bioreba, Reinac, Switzerland) kullanılarak Double Antibody Sandwich Enzyme-linked Immuno Sorbent Assay (DAS ELISA) ile gerçekleştirilmiştir. Tüm izolatlar İndirek DAS-ELISA'nın yanısıra Restriction Fragment Lenght Polymorfizm (RFLP) ve ırka özel primerlerle PPV-M olarak tanılanmıştır. Surveyler Silverking çeşidi nektarin, Richmay çeşidi şeftali, Priana, Precoce de tyrinthe, Nimfa çeşitlerinden kayısı ve Tuona, Ferragnes çeşidi badem bahçelerinde yoğunlaştırılmıştır. Toplamda 285 bahçeden 13 tanesi %5,31 oranında infekteli bulunmuş ve 15 adet izolat karakterizasyon için belirlenmiştir. Ek olarak Adana ilinde %12,5 ve Mersin ilinde %5,55 infeksiyon oranı saptanmıştır. Bölgesel izolatların kılıf protein gen dizi analizlerine göre PPV-M1 ve PPV-M2 şeklindeki alt dalın varlığı fark edilmiştir. Çukurova bölgesinde saptanan izolatlar ise badem için Türkiye'de ilk kayıt niteliğindedir. Verilere bakıldığında Doğu Akdeniz'de sınırlı bölgesel bulaşıklık oranlarının aksine, 2008-2009 bahar döneminde bölge sert çekirdekli meyve üretimi için önemli bir PPV çıkışı meydana gelmiştir.Anahtar Kelimeler: Sharka, Doğu Akdeniz Bölgesi, DAS-ELISA, RT-PCR, Sert Çekirdekli Meyveler