Doğu Anadolu Bölgesi yağış şiddeti –süre –tekerrür aralığı ilişkilerinin analizi

Yağış şiddeti-süre-frekans aralığı eğrileri incelenmiş yağış verisinin analizi sonucu yağışın süresi, şiddeti ve frekansı (tekerrür) arasındaki dengeyi ifade eder. Su kaynakları projelerinin ekonomik ve güvenli planlanmasında ve şehir drenaj sistemlerinin tasarlanmasında kullanılır. Bu çalışmada amaç Doğu Anadolu Bölgesinde bulunan 12 adet yağış istasyonu için 5, 10 ,15, 30 dakikalık ve 1, 2, 3 ,4, 5, 6, 8, 12, 18 ve 24 saatlik sürelere karşılık gelen yağış verileri kullanılarak her bir istasyonun yağış şiddeti-süre-tekerrür aralığı eğrilerinin oluşturulmasıdır. Bu amaç için ilk olarak yağış verilerinde söz konusu olabilecek antropojenik etkilerin belirlenmesi amacıyla 3 farklı homojenlik test (Standard Normal Homojenlik testi, Buishand testi ve Pettitt testi) kullanılmıştır. Daha sonra verilerdeki trendlerin istatistiki anlamlılığı ise Mann-Kendall trend testi ile analiz edilmiştir. Yağış verilerinin modellenmesi aşamasında ise literatürde yaygın bir şekilde kullanılan Gamma, Gumbel, Normal, Lognormal, Lojistik, Log-Lojistik ve Weibull olasılık dağılımlar fonksiyonları kullanılmıştır. Alternatif dağılımlar en iyi dağılımın belirlenmesi amacıyla farklı beş adet kriter AIC, BIC, KS, CvM ve AD kullanılmıştır. Test sonuçlarına göre söz konusu istasyonların yağış şiddetlerin modellenmesinde en iyi performans gösteren ilk üç dağılım sırasıyla Log-Lojistik, Lognormal ve Gamma'dır. Çalışmanın son aşamasında ise her bir istasyonun her bir veri seti için belirlenen en uygun dağılım modelleri kullanılarak farklı tekerrür aralıkları (5,10,20,50,100 ve 200 yıl) için yağış şiddeti değerleri hesaplanarak, her bir istasyona ait yağış şiddeti-süre-tekerrür aralığı eğrileri elde edilmiştir.