Doğum sonrası depresif belirtilerin bağlanma, anne-bebek bağlanması ve bilinçli farkındalık açısından incelenmesi

Doğum sonrasında yaşanan depresyon yaygınlığı ve yıkıcı olumsuz etkileri nedeniyle dikkat çekicidir ve bu nedenle risk faktörlerinin belirlenmesi büyük önem arz etmektedir. Konuya ilişkin araştırmaların çoğu doğum sonrası depresyona odaklanmıştır fakat etiyolojisine ilişkin çalışmalar kısıtlıdır. Doğum sonrası gelişen psikolojik bozuklukların kökenlerini anlamak için annenin kendi bakım vereni ile ilişkisini araştırmak gereklidir. Doğum sonrası depresyon için bireyin bağlanma biçimleri önemli bir faktördür. Bireyin çocukluğunda temel bakım verenle kurduğu ilişkileri belirten bağlanma kavramı doğum sonrası depresyon sürecinde belirleyici olabilmektedir. Bağlanma ve doğum sonrası depresyon arasındaki ilişkide anne-bebek bağlanma kavramı dikkat çekmektedir. Annenin doğum öncesinde, gebelik sürecinde ve doğum sonrasında bebek ile iletişiminde karşımıza çıkan anne-bebek bağlanması (maternal attachment) annenin düşüncelerinde ve duygu durumunda rol sahibidir. Annenin düşünce ve duygularında belirleyici bir diğer kavram ise bilinçli farkındalıktır. Bu çalışmanın amacı doğum sonrası depresif belirtilerin bağlanma, anne-bebek bağlanması ve bilinçli farkındalık açısından incelenmesidir. Bu amaçla yürütülen çalışmaya 20-45 yaş aralığında 546 kadın katılmıştır. Katılımcılara içerisinde Sosyodemografik Bilgi Formu, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri, Maternal Bağlanma (Anne-Bebek Bağlanması) Ölçeği, Edinburg Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği'nin bulunduğu anket formu uygulanmıştır. Elde edilen veri paket programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Demografik bilgiler içinde yer alan gebelik isteği varlığı, geçmiş gebelik deneyimi, gebelikte ruhsal gerginlik ve endişe varlığı, gebelikte sağlık sorunu varlığı, doğuma hazırlık eğitimi alma durumu, doğum biçimi, bebeğin istenen cinsiyette olma durumu, doğum sonrası sorun varlığı, sosyal destek varlığı, geçmişte psikolojik rahatsızlık ve terapi alma durumlarına göre araştırma ölçek puanları arasında anlamlı farklar bulunmuştur. Korelasyon analizi sonuçları kavramlar arasında anlamlı ikili ilişkiler olduğunu göstermiştir. Aracılık analizleri sonucunda kaçıngan bağlanma ve doğum sonrası depresyon arasındaki ilişkide anne-bebek bağlanmasının kısmi aracı rolü; kaygılı bağlanma ve doğum sonrası depresyon arasındaki ilişkide anne-bebek bağlanmasının kısmi aracı rolü; kaçıngan bağlanma ve doğum sonrası depresyon arasındaki ilişkide bilinçli farkındalığın kısmi aracı rolü ve kaygılı bağlanma ve doğum sonrası depresyon arasındaki ilişkide bilinçli farkındalığın kısmi aracı rolü bulunmuştur. Kaçıngan bağlanma ve doğum sonrası depresyon arasındaki ilişkide bilinçli farkındalığın ve anne-bebek bağlanmasının aracı rolü rolünün anlamlı olmadığı görülmüştür. Kaygılı bağlanma ve doğum sonrası depresyon arasındaki ilişkide bilinçli farkındalığın ve anne-bebek bağlanmasının aracı rolü rolünün anlamlı olmadığı bulunmuştur. Doğum sonrası depresif belirtiler gösterme ihtimalini kaygılı bağlanma, kaçıngan bağlanma ve bilinçli farkındalık puanı anlamlı şekilde yordamaktadır. Elde edilen bulgular doğum sonrası depresyon kavramına dair dinamiklerin ve etkili kavramların incelenmesi açısından alanyazına değerli ve güncel bilgiler sunmaktadır.