Döküm süresi ve birleşim geometrisinin betondaki soğuk derz oluşumuna etkisinin araştırılması

Betonun kalıba yerleştirilmesi sırasında bazı aksaklıklardan dolayı farklı zamanlarda dökülen beton kütleleri arasında aderans zayıflığı nedeniyle, iki kütlenin ayrı çalışmasına neden olan, betonun bütünlüğünü bozan bir imalat hatası oluşabilmektedir. Soğuk derz olarak bilenen bu imalat hatası, betonun prizini almaya başlamasından ya da tamamen prizini aldıktan sonra ikinci kütlenin dökülmesi ile meydana gelmektedir. Bu proje kapsamında, aşağıda belirtilen yöntemler kullanılarak, betonda soğuk derz olgusu ayrıntılı bir şekilde incelenerek ve soğuk derz oluşumunda etkili parametrelerden olan farklı döküm zamanları ile birleşim noktası ara yüzeyi için kritik süre ve geometri önerileri uygulanmıştır. Bu çalışmada kırma taş agregası, CEM-I 42.5R tipi çimento, kimyasal beton katkıları ve suyun belli oranlardaki karışımları ile TS EN206' da belirtilen S3 (100-150 mm) çökme kıvam sınıfında ve C25/C30 beton sınıfında maksimum agrega tane çapı 19 mm olan beton üretimi gerçekleştirilmiştir. Bu betonun mekanik ve fiziksel özellikleri belirlenerek beton priz süresi tayin edilmiştir. Soğuk derz olgusunu araştırabilmek için, 100x100x500 mm kiriş, 350x250x70 mm prizma, ø100×200 mm silindir ve 150x150x150 mm küp olmak üzere numuneler üretilmiştir. Dökümü gerçekleştirilen betonlarda soğuk derze kontrollü bir şekilde imkân vermek amacıyla C25/C30 dayanım sınıfında ve beton priz süresine göre -30, 0, +30, +60, +120, +240, +480,+1140. Dakikalarda olmak üzere 8 farklı zaman diliminde beton dökümü gerçekleştirilmiştir. Ayrıca beton birleşim geometrisinin etkisini araştırmak üzere 100x100x500 mm kiriş numuneler yedi farklı beton birleşim yüzeyi (doğal, kademeli, 30°, 45°, 60°, 90) kullanılarak üretilmiştir. Üretilen numuneler üzerinde tek eksenli basınç dayanımı, dört nokta eğilme deneyi, yarmada çekme dayanımı, doğrudan çekme dayanımı, çekip çıkarma, rozenans frekansı deneyleri gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak beton döküm sırasında gecikmeler olması durumunda soğuk derz oluşumuna engel olabilmek adına; priz süresinin sona ermesinden itibaren ikinci tabakanın en geç 2 saate kadar dökülmesi gerektiği ve daha iyi aderans için ilk döküm yüzeyinin 30° açıyla seviyelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.