Dökümhane kalıp kumlarının çevresel ve ekonomik yaşam döngüsü değerlendirmesi

Döküm, imalat sanayinde önemli bir rol oynamaktadır. Döküm yöntemiyle üretilen birçok ürün birçok imalat sürecinde kullanılmaktadır. Türkiye döküm sanayi, 3 milyon ton üretimle Avrupa'da ikinci, dünyada ise yedinci sırada yer almaktadır. Döküm üretimi arttıkça kullanılan döküm kalıp kumu miktarı da artmaktadır. Dökümhane kalıp kumunun ham maddesinin elde edilmesinden, üretim aşamalarından, bertaraf edilmesine kadar çevreye ve insan sağlığına zarar vermektedir. Çevreye verilen zararın iyileştirilmesi ve sürdürülebilirlik için yaşam döngüsü değerlemesi (YDD) kullanılmaktadır. YDD, beşikten mezara kadar her adımda meydana gelen çevresel etkilerin tespit edilmesini, raporlanmasını, ölçülmesini ve yönetilmesini içermektedir. Dökümhane kalıp kumunun oluşturulması ve kullanım ömrü boyunca işletilmesinin toplam maliyeti bulup iyileştirme yapmak ve sürdürülebilirliği için maliyet analizlerinin yapılması önem arz etmektedir. Yaşam döngüsü maliyet analizi (YDMA), bir ürünün veya sistemin tüm yaşam döngüsü süresince, ürün sisteminin geliştirilmesi, tasarımı, üretilmesi, işletimi ve elden çıkarılmasındaki maliyetlerin toplamıdır. Bu tezde; yaş döküm kalıp kumu ve reçineli döküm kalıp kumunun çevresel ve ekonomik etkileri YDD yöntemleriyle belirlenerek, ekonomik ve çevresel etkisi en düşük olan ürünün belirlenmesi ve sürdürülebilir, ekonomik bir model oluşturulması amaçlanmıştır Çalışmada openLCA yazılımı tercih edilmiştir. Sonuç olarak; YDD'de 15 çevresel etki kategorisinde değerlendirilmiş olup, tüm kategorilerde de reçineli döküm kalıp kumunun çevreye zararları daha fazla tespit edilmiştir. 15 çevre etki kategorisinin hepsinde elektrik tüketimi (kömürlü ve doğalgazlı elektrik üretimi kaynaklı) ve ham maddenin kamyon ve tankerlerle nakliyesi en çok potansiyelleri yükselten etmenlerdir. YDMA sonuçlarında da reçineli döküm kalıp kumunun maliyeti yaş döküm kalıp kumundan yüksek tespit edilmiştir. YDMA sonuçlarında, reçineli kalıp kumunun maliyeti yaş kalıp kumunun 2,2 katı fazla çıkmıştır.