Dolaylı vergilerin gelir dağılımına etkisi: Türkiye ve seçilmiş bazı ülkeler analizi

Devletin ekonomiye müdahale nedenlerinden birisi de gelir dağılımıdır. Bunun araçlarından biri de vergi politikalarıdır. Vergiler dolaylı ve dolaysız vergiler olarak ayrılmaktadır. Dolaylı vergiler, harcamalar üzerinden alınan vergilerdir. Gelişmekte olan ülkelerde, ülkemizde dahil olmak üzere dolaylı vergilerin payı oldukça yüksektir. Tezin amacı Türkiye ekonomisinde dolaylı vergilerin gelir dağılımı üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Tezde "dolaylı vergilerin gelir dağılımına etkisi bulunmakta mıdır?" sorusuna cevap aranmıştır. Çalışmada ARDL sınır testi yaklaşımı benimsenmiştir. Türkiye'de 1992-2021 döneminde dolaylı vergilerin ve dolaysız vergilerin gelir eşitsizliği ile ekonomik büyümeyi nasıl etkilediği uzun dönem ve kısa dönem tahmin yöntemleriyle incelenmektir. Çalışmanın temel konusu olan dolaylı vergilerin gelir dağılımına etkisi literatür de genellikle dolaylı vergilerin gelir dağılımını olumsuz etkilediği yönündedir. Tez çalışmasında da dolaylı vergilerin gelir dağılımını olumsuz etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca yapılan analiz sonuçlarına göre enflasyon oranı eşitsizliği arttırır, büyümeyi azaltır. Dolaysız vergiler eşitsizliği azaltır, büyümeyi artırır. Dolaylı vergiler eşitsizliği artırır, büyümeyi de artırır. Gümrük vergileri eşitsizliği azaltır, büyümeyi de azaltır. KDV eşitsizliği azaltır, büyümeyi de azaltır. Bütçe açığı eşitsizliği artırır, büyümeyi de artırır şeklinde ifade edilebilir.