Domates bitkisinin hasat sonrasında kalan vejetatif kısımlarından doğal domates aroması elde edilmesi

Gıda endüstrisinde ürün işleme atıklarının geri kazanımına yönelik birçok çalışma yer almaktadır. Domates işleme atıklarının kullanılması ile likopen geri kazanımına yönelik birçok çalışma yapılmaktadır. Fakat bu çalışmalar domatesin işlenmesi sonucunda kalan kısımlarının değerlendirilmesi üzerine yapılmış olmakla birlikte çoğunlukla hayvan yemi ve gübre üretimi çalışmalarını kapsamaktadır. Ayrıca, domates atıklarından likopen ekstraksiyonu üzerine de araştırmalar mevcuttur. Önceki çalışmalardan farklı olarak üretimi yaygın olan domatesin yalnızca meyve kaynaklı atıkları değil, vejetatif kısımlarının da değerlendirilmesi çevresel geri kazanım açısından önemli bir fark yaratacaktır. Günümüze kadar yapılan çalışmalarda domates ve vejetatif kısımlarında aroma bileşiklerinin varlığı belirlenmiştir. Ancak, fraksiyonel damıtma ile farklı mutlak basınçlar kullanarak vejetatif kısımlarda uçucu aroma bileşiklerinin izole edilmesi ile ilgili herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmada domatesin tarımsal üretimi sırasında ortaya çıkan bitki atıklarından doğal domates aromasının elde edilmesini amaçlanmıştır. Domatesin karakteristik aroması bitkinin vejetatif kısımlarında da (yaprak, gövde, sap) bulunmaktadır. Ancak bu bileşikler vejetatif kısımlarda yoğun otsu uçucu bileşiklerle birlikte azeotropik bir karışım halindedir. Dolayısıyla, buhar destilasyonu gibi basit bir yöntemle ayrılması mümkün değildir. Bu nedenle sunulan tez çalışmasında uçucu karışımdan domates aromasını oluşturan fraksiyonlar azeotropik karışımların ayrılmasında etkili olan rektifikasyon uygulamasıyla elde edilmiştir. Çalışmada elde edilen sonuçlara göre domatesin vejetatif kısımlarından uçucu aroma bileşiklerinin saf olarak elde edilmesinin mümkün olduğu ortaya konmuştur. Otsu aromaların yoğunluk gösterdiği koşullar belirlenerek domatesin karakteristik aromasını veren bileşiklerin ayrıştırılmasını sağlayan şartlar saptanmıştır. Bitkide en yüksek konsantrasyonda bulunan üç bileşik sırasıyla hekzanal, hekzanol ve fenetil alkol olarak belirlenmiştir. Bu üç bileşik ile birlikte tespit edilen 25 uçucu bileşiğin tamamının vejetatif kısımlarda domates meyvesine kıyasla daha yüksek yoğunluklarda bulunduğu görülmüştür.