Domatesin (Lycopersicon esculentum Mill.) besleme durumlarının uzaktan algılama teknik ve teknolojileri ile belirlenmesi

Çeşitli faktörlere bağlı olarak ortaya çıkan verimin ve/veya ekonomik getirinin azalmasıhususu, tarımsal üretimin önemli sorunları arasında yer almaktadır. Diğer taraftan özellikleartan gıda gereksinimini karşılamak amacıyla uygulanan "birim alandan yüksek verim eldeetme çabaları" ise kısa vadede başarılı olarak görünse de bu uygulamanın beraberinde gelenve özellikle aşırı gübre ve ilaç kullanımından kaynaklanan sorunlar da sektörün çözmesigereken sorunlardır. Bu nedenle, söz konusu böylesi sorunların özellikle rekabetçi pazarkoşullarında çözümlenebilmesi için üreticiler ürün, üretim ve pazara ilişkin hemen her şeyibilmek ya da bunları olabildiğince kontrol altında tutmak zorundadırlar. Pazar koşullarınıntakibi ve kontrolü bir tarafa bırakılacak olur ise tarımsal üretimin izlenmesi ya da kontrollü birüretimin gerçekleştirilmesi ve nihayet üretimin ve üretim ortamının denetlenmesi için sonyıllarda bazı yeni teknik ve teknolojilerin geliştirilmesi kapsamında yoğun çalışmalarsürdürülmektedir. Bu yeniliklerden bir tanesi de bitkilerin kullandıkları fotosentetik aktifradyasyonun (PAR) ölçümü ve bu radyasyonun çeşitli şekillerde analiz edilmesine dayanan"uzaktan algılama (UA)" teknik ve teknolojileridir. Söz konusu bu yeni teknik ve teknoloji ileüretim ortamlarını ve üretimi bazı bilgi teknolojilerinden de yararlanarak izlemek ve değişenortam koşullarına göre üretim teknik ve teknolojilerinin uygulanması kapsamında dahasağlıklı ve daha güvenilir kararları vermek mümkün olabilmektedir. Bu araştırmada da sera koşullarında yetiştirilmiş olan LİNDA çeşidi domates bitkisininfarklı beslenme koşullarının uzaktan algılama yöntemleri ile belirlenip belirlenemeyeceğiaraştırılmıştır. Tesadüf parselleri deneme desensine göre 4 tekerrürlü olarak saksıdayetiştirilen domates bitkilerine azot (N), fosfor (P), potasyum (K), magnezyum (Mg) ve demir(Fe) besin elementlerinin farklı dozları uygulanmış ve bitkilerin PAR kullanımları taşınabilirel spektroradyometresi ile elektromanyetik spektrumun 325-1075 nanometre (nm) dalga boyuaralıklarındaki spektral yansıma değerleri ölçülmüştür. Yansıma ölçümleri bitkilerin gençfide, çiçeklenme, meyve olum ve olgunlaşma gibi ana fizyolojik dönemleri esas alınarak,haftada bir defa ve dört tekerrürlü olarak yapılmış ve bu uygulama ile eş zamanlı olarak bitkiyapraklarının klorofil düzeyleri de belirlenmiştir. Sonuç olarak; domates bitkisinin beslenmekoşullarının uzaktan algılama yöntemleri ile belirlenip üretim süreçlerinin izlenebilmesininmümkün olduğu ancak bu teknik ve teknolojinin güvenle kullanılabilmesi için ilavearaştırmaların yapılması gerekmektedir. Bu yeni araştırmalarda ise yetiştirme ortamımateryalinin doğala yakın olmasına özen gösterilmesinin, yansıma ölçümlerinin multispectralyerine hiperspektral teknolojiler ile yapılmasının ve klorofil ölçümlerinin de spektralölçümlerle eş zamanlı olarak yapılmasında yarar bulunmaktadır.ANAHTAR KELİMELER: Domates, gübreleme, uzaktan algılama, yansıma, izleme.