Döngüsel ekonomiye geçişte kritik başarı faktörlerinin değerlendirilmesi: Türkiye turizm sektörü örneği

Mevcut ekonomik sistem, kaynakların elde edilmesi, işlenmesi ve tüketilmesi adımlarıyla gerçekleşen doğrusal bir yapı sergilemektedir. Bu yapı, gezegenimizdeki kısıtlı kaynakların hızla tükenmesine ve yüksek miktarda atık üretilmesine neden olmaktadır. Döngüsel ekonomi, doğrusal ekonomi modeline bir alternatif olarak ortaya çıkan ve son yıllarda küresel çapta kabul görmeye başlamış olan bir ekonomik modeldir. Döngüsel ekonominin temel amacı, üretim ve kullanım sonucu oluşan atıkların, yeni ürünler için birer kaynak olarak kullanılması yardımıyla, doğrusal yapıyı döngüsel bir hale getirmektir. Bu amaç, aynı miktarda üretim için daha az miktarda el değmemiş kaynak kullanılmasını ve kaynak fiyatlarının üzerindeki baskının kırılmasını mümkün kılacaktır. Dünya genelinde döngüsel ekonomi üzerine yapılan çalışmaların sayısı gitgide artmakla birlikte bu çalışmaların ağırlıklı olarak üretim sektörünü hedef alan çalışmalar olduğu, turizm sektörü üzerine yapılmış olan uygulama sayısının kısıtlı olduğu görülmektedir. Ülkemizde de genel anlamda döngüsel ekonomi üzerine yapılmış araştırma sayısının oldukça kısıtlı olduğu görülmektedir. Bu tez çalışmasının öncelikli amacı, yerli literatürde henüz karşılığını bulamamış olan döngüsel ekonomi kavramının detaylı bir şekilde ele alınarak tartışmaya açılmasını sağlamak ve konu ile ilgili tüm paydaşlara faydalanabilecekleri bir kaynak oluşturmaktır. Ayrıca konunun turizm sektörü özelinde incelenecek olması ile birlikte küresel akademik literatüre de katkı sağlanması hedeflenmektedir. Araştırmada, geniş çaplı literatür taraması sonucu belirlenen 8 adet kritik başarı faktörü, Aralık Tip-2 Bulanık AHS yöntemi kullanılarak sıralanmıştır. Araştırmanın sonucunda, 'Üst yönetimin adanmışlığı ve liderliği' kriterinin, turizm işletmelerinin döngüsel ekonomiye geçiş sürecinde en önemli kritik başarı faktörü olduğu ortaya çıkmıştır.