Döviz kuru dalgalanmaları ve Türkiye'nin ihracat performansı: Sektörler ve ticaret ortakları üzerine bulgular

Bu çalışma, 2003–2023 döneminde döviz kuru oynaklığının (ERvol) Türkiye'nin ihracat performansı üzerindeki etkisini incelemekte ve sektörler ile ticaret ortakları arasındaki farklılıkları vurgulamaktadır. Analiz, Türkiye'nin dokuz büyük ihracat pazarını ve altı temel ürün sektörünü kapsamaktadır. Ekonometrik tekniklerle, özellikle En Küçük Kareler (OLS) regresyonu kullanılarak yapılan analizde, ERvol ile sektörel ihracat değerleri arasındaki ilişki; Türkiye'nin GSYH'si, ticaret ortağının GSYH'si, enflasyon, Reel Efektif Döviz Kuru (REER) ve ortalama döviz kurları gibi değişkenler kontrol edilerek nicel olarak ortaya konmuştur. OLS sonuçları, artan döviz kuru oynaklığının genel olarak ihracat değerleri üzerinde anlamlı ve olumsuz bir etkisi olduğunu doğrulamaktadır; ancak bu etkinin büyüklüğü sektöre ve hedef pazara göre farklılık göstermektedir. Tamamlayıcı korelasyon analizi, ticaret ortakları arasında tutarlı desenleri ortaya koymaktadır. Sonuçlar ayrıca, gelişmiş ekonomilere yönelik ihracatın kur şoklarına karşı daha dayanıklı olduğunu, buna karşın daha az çeşitlenmiş veya gelişmekte olan pazarlara yapılan ihracatın daha belirgin olumsuz etkilerle karşılaştığını göstermektedir. Bu bulgular, sektöre ve ülkeye özgü kırılganlıkları ortaya koymakta ve döviz kuru riskini yönetmeye yönelik hedefli stratejilere duyulan ihtiyacı vurgulamaktadır. Bu doğrultuda, politika yapıcılara ve ihracatçılara; döviz kuru dalgalanmalarının olumsuz etkilerini azaltmak ve Türkiye'nin ihracat performansını istikrara kavuşturmak amacıyla finansal korunma araçları, pazar çeşitlendirmesi ve destekleyici kamu politikaları gibi uyarlanmış önlemler uygulamaları önerilmektedir.